:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
چهارشنبه، ۴ مرداد ۱۳۹۶
:: English Section
P گزارش
عدالت شهری، دیالکتیک پرسش و پاسخ به نیازها

Negin Najjar Azali نگین نجار ازلی یکی از ویژگی های مهم گادامر هنجارشکنی اش در برابر سنت های مالوف پیش از خود است... «روش، راه رسیدن به معنا و حقیقت نیست! هرگز نمیتوان با روش، به معنا و بطن حقیقت دست یافت. این تابویی که فقط محدودیت می آورد، به چپاول فهم ما پرداخته و ما را از آن واقعی حقیقت دور میسازد...». به عقیده گادامر روش، معنا را از زاویه دید خود کنکاش میکند، حال آنکه تفهّم، عمل سوژه در برابر ابژه، تا از این طریق بتوان به فهم درست و نهایی دست یافت. در اینجا رویکرد دیالکتیکی در برابر روش انگاشته شده و روش به عنوان مولفه ای که موضوع مطرح شده را مورد نظارت، هدایت و در مواردی حتی دستکاری خویش قرار میدهد مورد انتقاد است.

در حالی که در دیالکتیک، موضوع مورد مواجهه پرسشی طرح میکند که باید بدان پاسخ گفت؛ یعنی فرآیند مستمر پرسش و پاسخ. موقعیت هرمونتیکی دیگر، موقعیت پرسشگر و موضوع مورد پرسش نیست، بلکه پرسشگر ناخودگاه خود را آن «هستی» میبیند که «امر واقع» از او پرسش میکند. گادامر نشان میدهد که گستره هرمونتیک به دیالکتیک پرسش و پاسخ تعلق دارد. گادامر بدون اینکه در جستجوی رشته ای از قاعده های زامبی وار و ملاک های عینی باشد، مینویسد: «در مقابل کل تمدنمان که مبتنی بر علم جدید است، ما باید مکررا از خود بپرسیم، آیا چیزی حذف نشده است؟! آیا اینکه پیش فرض های دانستن و ساختن، نیمی در تاریکی اند، سبب نمیشود دست هایی که این معرفت را به کار میگیرند، ویرانگر باشند؟!».
باید گفت انسان موجودی است به دنبال همزیستی مسالمت آمیز و عدالت محور با هم نوع خویش. این عدم پذیرش تنوع در دیدگاه ها و فرم گرایی مطلق است که سرشت عدالت را برهم زده و موجب ویرانگری، آن چنان که گادامر به آن اشاره میکند، میگردد. دُری ریوز در کتاب خود «برنامه‌ریزی برای تنوع» در حالی که به بررسی رابطه متقابل میان تنوع و عدالت در شهرها و تأثیر آن‌ها بر برنامه‌ ریزی فضایی و توسعه پایدار می‌پردازد، توضیح میدهد که عدالت یک حکم ارزشی است که اساس و زمینه تنوع را تشکیل می‌دهد. عدالت یعنی اطمینان یافتن از اینکه انسان‌ها با نیازهای متفاوت، فرصت‌های برابر در اختیار دارند. تنوع بدون عدالت تنها به تفاوت منجر می‌شود. در حالی که تنوع در کنار عدالت قدرت را به همراه دارد.
فضا و مکان، روابط اجتماعی و محیط زیست همگی ابزار اصلی برنامه‌ریزی برای برنامه‌ریزان شهر است. آنچه در این زمینه مورد نیاز است یک زبان، ادبیات و درک از فضا و مکان است که تفاوت و تنوع را مورد توجه قرار داده و عدالت اجتماعی را ارتقاء دهد. فضا و مکان متغیری بی بدیل در عرضه و تقاضاهای فهمندگان هر شهری است. بنابراین توجه به این عناصر، توسعه پایداری را در شهر پیش روی ما قرار میدهد که خود رهیافتی است در جهت تحقق عدالت.
مسائل و مشکلات موجود به ویژه در شهرها نشانگر عدم تحقق مشخصه های توسعه پایداری در آنهاست؛ به طوریکه جغرافیای شهری در این وضعیت ابعاد و قلمروهای تازه ای می یابد و با بررسی مسائل مهم شهرهای جهان سوم، عدالت اجتماعی، کیفیت دسترسی مردم شهرها به نیازهای اساسی، حوزه های اجتماعی و غیره، ضمن ارزیابی و تحلیل فضایی از مشخصه های توسعه پایداری در مناطق و حوزه های شهری، سعی دارد کمک کند تا محیط زیست شهری مناسبی برای ساکنان شهرها فراهم شود. براین اساس، با توجه به پیچیدگی ذاتی شهرها و ابعاد مختلف تأثیرگذاری آنها، شناخت عوامل اصلی و کلیدی در جهت دستیابی به پایداری شهری ضروری و غیر قابل چشم پوشی میباشد. برنامه‌ریزی فضایی می‌بایست مکان‌ها و فضاهایی پایدار ایجاد کند و این امر از طریق توجه به تفاوت، تنوع و عدالت در یک مکان، یک نقطه یا بخشی از فضا یا سطحی خاص میسر است. در اینجا باید گفت، مکان می‌تواند یک شهر، محلی برای زندگی یا حتی یک پارک باشد. در مقابلِ مکان که یک نقطه خاص را شامل می‌شود، فضا یک مفهوم سه بعدی است که اشیاء و پدیده‌ها در آن قرار گرفته‌اند. این بدان معناست که فضا پدیده‌های ملموس مانند ساختمان‌های زیبا، مناظر طبیعی و مردم واقعی و همچنین فواصل میان نقاط و اشیاء را شامل می‌شود، اما در عین حال لزومی ندارد پدیده‌های موجود در فضا به صورت قابل لمس باشند.
چشم‌انداز توسعه فضایی، برنامه‌ریزی فضایی را چنین تعریف می‌کند: تحت تأثیر قرار دادن توزیع آتی فعالیت‌ها در فضا برای دستیابی به چیدمان منطقی‌تر از کاربری‌ها و ارتباط میان آنها. اگر مفهوم توسعه پایدار مبین شهری متعادل، همه سو نگر و عدالت محور باشد، میتوان گفت شهری که عدالت محور است با درک تفاوت های نیاز شهروندان، به زندگی آن ها معنا و مفهومی انسان محور بخشد. چنان که گادامر معتقد است چه بسا لازم است با رهیافتی هرمنتیک وار به دیالکتیک مابین شهر و انسان توجه کرده و شهر را محفلی برای رشد و اعتلای هر فرد انسانی در بهترین وجه خود او بدانیم.

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری