:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
پنجشنبه، ۲ آذر ۱۳۹۶
:: English Section
P گزارش
پای صحبت ایرج شهین باهر ریاست سازمان نظام مهندسی ساختمان استان و عضو شورای اسلامی شهر تبریز

Laleh Hallaj لاله حلاج
فرهنگ سازی، قانونمداری و شایسته سالاری کلید حل مسائل شهری

ایرج شهین باهر مدیری که سوابق پژوهشگری دکتری شهرسازی و سال ها فعالیت در عرصه های تخصصی ساختمان را در چنته دارد، اینروزها سکاندار سازمان نظام مهندسی ساختمان استان آذربایجانشرقی و به نوعی مدافع ارزش های متبادر بر فضای مصنوع در شورای اسلامی شهر تبریز است. پای صحبتهایش که می نشینی، تشخیص تبحر وی بر ساختار شهر دشوار نیست؛ سیاق منتقدانه اش توام با ارائه راهکار است و اگر خوب دقت کنی بوی مسئولیت پذیری از خلال همین نگاه منتقدانه به مشام می رسد. در ادامه *ماحصل یک گفتگوی کوتاه را می خوانید.

- جناب دکتر شهین باهر سپاسگزارم از فرصتی که در اختیار ما گذاشتید، با توجه به اینکه شما سالهاست در جایگاه های تصمیم گیری شهری، مدیریت فضای شهر و تصمیم سازی در حوزه شکل دهی فضای شهری، حضور دارید به عنوان سوال اول، ماهیت فضایی تبریز را چگونه ارزیابی می کنید؟
اگر بخواهم از حوزه برنامه ریزی شهری وارد بحث شوم همانطور که می دانید اولین طرح جامع تبریز که کار شد متاسفانه به علت استفاده از مشاور غیر بومی و عدم آشنایی با شرایط شهر، موجب شد توسعه تبریز در جهت شرق صورت گیرد در حالی که، در طرح جامع توسعه از سمت غرب پیش بینی شده بود؛ می توان گفت این اتفاق برای شهر گران تمام شد و در واقع یکی از دلایلی که موجب شد تبریز، باغشهر بودن خود را از دست دهد و باغات بسیاری از بین برود همین پیشنهاد نادرستی بود که توسط مشاور ارائه شد و توسعه شهر به شکل جزیره ای را در قالب شهرک ها شاهد بودیم. در واقع به جای چشم انداز بلند مدت و توسعه یکپارچه و منطقی با توسعه های غیر اصولی و جزیره ای، مانند شهرک ولیعصر و یاغچیان و... مواجه شدیم.

 ایرج شهین باهر ریاست سازمان نظام مهندسی ساختمان استان و عضو شورای اسلامی شهر تبریز
عکس: مسعود حسین پور

-به نظر شما چرخه حیات طراحی و ساخت و ساز در شهر چگونه است؟ آیا مکانیزم کار از شروع تا پایان مورد تایید شماست و اگر چنین است چرا در شهر گاها با پروژه های نامطلوب مواجهیم؟
سازمان نظام مهندسی، سازمانی نوپاست و حدود 20سال است که شروع به کار کرده و ما اخیرا موفق به کنترل کلیه نقشه های ساختمانی در سطح شهر شده ایم؛ خب قطعا در پروسه ساخت و سازها، اشکالاتی هم وجود دارد. متاسفانه برخی مردم و حتی گاهی بعضی از مسئولین به روند سنتی اجرای ساختمان اعتقاد دارند و حضور مهندس در ساختمان را الزامی نمی دانند. در صورتی که تجربه ثابت کرده هر جا مهندسان در امر ساختمان دخیل بوده اند، کیفیت، بازدهی و عمر ساختمان افزایش قابل توجهی داشته است. بطور مثال در زلزله ورزقان ساختمانهایی که نقشه های انها توسط نظام مهندسی کنترل شده بود، آسیب جانی در پی نداشت ولی متاسفانه ساختمانهای به اصطلاح بنایی ساز دچار آسیبهای جدی جانی و مالی شدند. بنابراین جامعه باید به این باور برسد که حضور مهندس در حوزه ساختمان سازی در جهت حفظ سرمایه های ملی (حدود 55 درصد سرمایه های ثابت ما در عرصه ساختمان متمرکز است) بسیار موثر است و میتواند عمر بنا را تا چند برابر افزایش دهد. یک ساختمان می تواند 30سال دوام بیاورد و یا اینکه بالای 100 سال سرپا بایستد و خدمات ارائه دهد. ... . پس معضل اصلی در پروسه کنترل ساختمان مسئله فرهنگسازی است تا مردم را به این باور برساند که ساخت و ساز موضوعی تخصصی است و باید زیر نظر مهندسان ساختمان انجام شود. در پروسه اداری هم مشکلاتی هست؛ از جمله عدم هماهنگی دستگاه ها، تعدد مراجعی که برای اخذ پروانه باید به آنها رجوع شود و... . برای توسعه در امر ساخت و ساز نیاز هست که استانداری در این زمینه وارد شده و اقداماتی جهت تسهیل امور صورت گیرد.
-آقای دکتر سوالی که برای خود من پیش آمده و ذهنم را مشغول کرده، این است که آیا واقعا وجود تعداد زیاد مجتمع های تجاری در شهر لازم و ضروری است؟ آیا این پروژه ها برای جمعیت آینده پیش بینی شده اند؟ و یا بحث جذب سرمایه گذاری و رونق اقتصادی مطرح است؟ چون به هر حال شهر هم ظرفیت اقتصادی معینی دارد؛ می خواستم بدانم آیا در روند شکل گرفتن و احداث پروژه های تجاری، کارشناسی صورت می گیرد؟
اگر بخواهم علمی و از نگاه شهرسازانه وارد موضوع شوم، بحث سرانه مطرح می شود سرانه به ما می گوید که ما به چه فضایی و چقدر نیاز داریم. امروز تنها سرانه ای که در تبریز به حد استاندارد و حتی بالاتر از ان موجود است سرانه تجاری است؛ چون مطلوبیت اقتصادی دارد، چون می تواند ارزش افزوده ایجاد کند. پس از نگاه علمی و شهرسازانه
تبریز نه حالا و نه حتی در ده سال آینده به مجتمع های تجاری نیازی ندارد. اگر بخواهم دلایل موجود برای ساخت و ساز تجاری را عرض کنم، یکی از دلایل وجود تقاضا برای خرید واحدهای تجاری است. متاسفانه یکی دیگر از دلایل، تامین درآمد شهرداری از محل تغییر کاربری زمین است که آن هم به سبب عدم وجود منبع درآمدی پایدار برای شهرداری هاست که نه تنها در شهر تبریز بلکه در سایر شهرها هم شاهد این موضوع هستیم. از طرفی سرمایه گذار به دنبال سود زود بازده است که البته از نظر من این افراد سرمایه گذار نیستند بلکه سرمایه بر هستند؛ وقتی «سرمایه گذاری» انجام می شود که فرد در جایی سرمایه گذاری کند که ایجاد ارزش افزوده واقعی را در پی داشته باشد... . به عنوان مثال ایجاد پروژه تجاری در منطقه ولیعصر نه تنها سرمایه گذاری نیست بلکه بهره مندی از ارزش افزوده موجود منطقه است. این همیشه موضوع مورد بحث من با شهرداری بوده که اجازه ندهیم افراد در پوشش سرمایه گذار وارد شده و سرمایه بری کنند. بنابراین اصلی ترین عامل ادامه روند ساخت مجتمع های تجاری را میتوان مطلوبیت فروش بین مردم و درآمد شهرداری ها عنوان کرد.
-خب برگردیم به بحث حرفه مندان و مهندسان که شما به عنوان مسئول در راس امورشان در سازمان نظام مهندسی قرار دارید؛ در این جایگاه چه برنامه های کوتاه مدت و یا بلند مدت برای بهبود و ارتقای شرایط اعضای معماری و سایر رشته ها اندیشیده اید؟ چشم انداز و اهداف تان چیست؟
هر مدیری اصولا باید برنامه هایی برای خود داشته باشد در غیر اینصورت سیستم موجود را دچار مشکل خواهد کرد. من در دوره قبلی هم که حضور داشته ام اصلی ترین رسالتم اجرای دقیق و صحیح قانون نظام مهندسی بود، که متاسفانه تا کنون بطور کامل اجرا نشده است؛ همانطور که اشاره کردم عدم فرهنگسازی در بین مردم، یکی از علل آن است. من شاید بتوانم مدعی باشم که نظام مهندسی استان آذربایجانشرقی از نظر اجرای قانون نظام مهندسی و تکالیفی که در قانون برای سازمان پیش بینی شده، جزو اولین هاست. دلیل ان هم این است که استان ما اولین استانی است که ارائه خدمات شهرسازی و نقشه برداری توسط متخصصان را در پروسه طراحی و ساخت الزامی کرده است، قبل از اینکه در سایر استانها این حرکت شروع شود. در استان ما به جز رشته ترافیک، آن هم به علت کم بودن تعداد افراد این رشته، بقیه رشته ها خدمات مهندسی ارائه می کنند و در روند کنترل نقشه و ساخت دخیل هستند. ما سعی کرده ایم حوزه کاری مان را افزایش دهیم؛ در اکثر حوزه ها به جز شهر، به ما اجازه نظارت نمی دادند ولی اکنون نزدیک دوسال است که با پیگیری های مستمر موفق شده ایم تمام کنترل نقشه های ساختمانی را تحت نظارت سازمان قرار دهیم. کنترل نقشه های شهرک های صنعتی، امضای تفاهم نامه برای کنترل نقشه مناطق آزاد، امضای تفاهم نامه با اداره گاز در کنترل صنایع گازی و عقد تفاهم نامه با سازمان ثبت در اجرای تفکیک طبقات ساختمان توسط نقشه برداران، از مواردی است که به آن دست یافته ایم. در واقع هم حوزه کار برای فعالیت همکاران افزایش یافت و هم مردم از وجود و حضور متخصصان بهره مند شدند. مثلا در بحث استفاده از مجری در ساختمان، استان ما جزو اولین هاست و ساختمان های بالای 5 طبقه ملزم به استفاده از مجری هستند که در حال حاضر در تلاشیم تعداد طبقات را پایین بیاوریم تا تمام ساختمان ها از حضور مجری بهره مند شوند.
-در راستای اشاره ای که به اجرای قانون نظام مهندسی داشتید، آیا فکر میکنید تعرفه ها در بازار به حدی هست که رضایت تمام اعضا را داشته باشیم؟ چون گاهی در بین معماران با اعتراض هایی در این خصوص مواجهیم که علیرغم حضور شان در مراحل اولیه از شروع ساخت تا اتمام مرحله نازک کاری، تعرفه دستمزد با میزان مسئولیت و خدماتی که ارائه می دهند انطباق ندارد؛ آیا تمهیداتی در راستای حل این مسئله پیش بینی شده است؟
مشکل تعرفه ها پایه ای است یعنی از گذشته به صورت نادرست پایه گذاری شده و این روال تا اکنون ادامه داشته است. ما در سال گذشته افزایش 70 درصدی تعرفه معماران را داشتیم. تعرفه ما نسبت به متوسط کشوری پایین است و برای امسال افزایش 40 درصدی در نظر گرفته ایم که با اعمال آن انشاالله به متوسط تعرفه نزدیک خواهیم شد و اگر همکاران در آینده هم همت کنند و یک افزایش40 تا 50 درصدی دیگر داشته باشیم می توانیم به حد متوسط به بالا برسیم. یک موضوع هم بحث تقسیم ضرایب خدمات مهندسی است که در استانهای مختلف متفاوت است. ضرایب با توجه به شرح خدمات در گذشته تقسیم شده بود ولی با اجبار ارائه گزارش مرحله ای معماری، نقش و حضور معماران هم گسترده شد و اکنون با توجه به این قضیه درصدی که معماران از خدمات مهندسی بهره می برند اندک است ولی قانون به هیئت مدیره اجازه تغییر این درصدها را نمی دهد و اگر قرار بر افزایش درصد حق الزحمه معماران باشد باید از درصد سایر رشته ها کم شود که حق اعتراض برای آنها ایجاد میکند چون ما در جایگاهی نیستیم که بتوانیم ضرایب را تغییر دهیم. اصولا این مورد باید در شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی ساختمان، به صورت بی طرفانه، بررسی شود و ما پیگیر این قضیه
هستیم و موضوع در دست بررسی است تا زمانی که از طریق وزارتخانه ابلاغ شود و در آن صورت همه ملزم به رعایت آن هستند.
-اینروزها بحث شایسته سالاری در مدیریت بسیار مطرح می شود. آیا نگرش خاصی به این موضوع و نحوه اعمال ان در سازمان متبوعتان دارید؟
ما در سازمان یک نظامنامه داریم که مدیران سازمان با آن روش منصوب می شوند. اعضای هیئت مدیره نقش تصمیم گیرنده دارند؛ افرادیکه در حوزه ای مد نظرند توسط رئیس پیشنهاد داده می شوند و اعضای هیئت مدیره تایید و یا رد می کنند. فکر میکنم از جمله سازمانهایی که شایسته سالاری در آن نه بطورکامل ولی نسبی حاکم است سازمان نظام مهندسی است که البته غیر این نمیتواند باشد چون روند کار به غایت درجه تخصصی است. مابقی هم که اعضای هیئت رئیسه، رئیس و اعضای هیئت مدیره هستند که با رای اکثریت اعضای سازمان به طور مستقیم انتخاب می شوند.
-آقای دکتر با کمال احترام و تشکر از فرصتی که در اختیار ما گذاشتید، در پایان می خواهم از این بیت مولوی استفاده کنم که می فرماید:« هیچ آدابی و ترتیبی مجو هرچه می خواهد دل تنگت بگو»
یک درخواست از حوزه مطبوعات و رسانه دارم که در زمینه فرهنگ سازی و اطلاع رسانی به ما کمک کنند چون ما توان ریالی چندانی نداریم که بتوانیم در این زمینه هزینه کنیم. از مطبوعات و رسانه ها خواهش میکنم که اهمیت ساخت و ساز اصولی و با حضور مهندس را به مردم و مسئولان انعکاس دهند. سابقه زلزله های تبریز نشان می دهد که همیشه بالای 70 درصد تخریب داشته ایم پس لزوم رعایت اصول ساخت و ساز بسیار حائز اهمیت است.

IMG_7385.jpg

* برگردان گفتگو از زبان ترکی به فارسی را خواندید.

پ.ن: این گفتگو در صفحه زیباشهر روزنامه ساقی تبریز نیز منتشر شده است.

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری