:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
يكشنبه، ۲ مهر ۱۳۹۶
:: English Section
P گزارش
استاد-شاگردی در معماری معاصر ایران (بخش اول)

Soheyl Karagah سهیل کارآگاهاگر فقط اندکی با خود بی پرده باشیم، درک این قضیه که الگوپذیری معماری در ایران، "استادمحور" و "استادپذیر" نیست، سخت نخواهد بود. با توجه به اطلاعات اندک پیرامون معماران پیش از دورۀ مدرن در ایران، نمی توان در مورد آنها قضاوت کرد؛ هرچند که کم فروشی استادکاران ماهر به شاگردان کنجکاو، روایتی رایج؛ اما غیر مستند است. در مورد معماران معاصر، بیشتر آنها از طریق وابستگی به نهادهای قدرت و ثروت، مقبولیت تخصصی در نزد عموم یافته اند. اگرچه چنین پدیده ای، توانایی های ذاتی و مهارتی آنها را در معماری، زیر سوال نمی برد، اما مؤید کم اهمیتی جریان استاد-شاگردی درمعماری ایران است. حتی اگر استاد و شاگرد، هر دو از سرآمدان روزگار باشند، دلیل بر مطرح شدن شاگرد از کانال استاد نیست.به بیان دیگر، اگر جریان های قدرتمند مشوق معماران را "پدرخواندگی" و استادان مشوق شاگردان معمار را "پدری" بنامیم، پدرخواندگی بر پدری برتری بی چون و چرایی داشته است.

در تاریخ معماری معاصر ایران، به جز شاگردان مستقیم گُدار، پیرنیا و سیحون، هیچ سیستم استاد-شاگردی منسجم و مهمی را نمی توان یافت. فروغی، فرمانفرمائیان، مزینی، میرمیران، کامران و داراب دیبا، علیرغم میل باطنی و به دلیل چربش حاشیه بر متنشان، نتوانستند استادان پرطرفداری باشند و لرزاده، ماهرالنقش، گورکیان، هوانسیان، شیردل، شیخ زین الدین و جودت نیز یا به عمد نقش استاد تأثیرگذار را ایفاء نکرده اند و یا اینکه علیرغم بار علمی بالا، فاقد کاریزمای لازمه بوده اند.
در دورۀ حاضر نیز، سه نوع "تبعیت و تأثیرپذیری" در معماری معاصر ما دیده می شود:
یک. جریان استاد-شاگردی مستقیم: که با تأثیرپذیری اندک معماران آماتور و تحت آموزش از مدرسان دانشگاه و جریان های آکادمیک شکل گرفته است. به دلیل سهم اندک معماران مدرس و دپارتمان های دانشگاهی معماری از اصل محتوای تولید معماری در سطح جامعه، و نیز کم تجربگی و جوانی بیشتر اساتید معماری، این جریان نمی تواند نقش مهمی را ایفاء نماید. جریان دانشگاهی در ایران، حتی از پس رقبای خود در بخش آموزش آزاد هم بر نمی آید.
شالودۀ این نوع جریان، دوره های دانشگاهی بلند مدت (چند ساله) و ارتباطات علمی-حرفه ای پس از آن است.
دو. جریان استاد-شاگردی غیر مستقیم: که با تأثیرپذیری ناکارآمد نسل جوان و آماتور از معماران بازنشستۀ درجۀ یک و دو در قابل دیدارهای غیررسمی و تشریفاتی شکل گرفته است.
سه. جریان استاد-شاگردی غیر مستمر: جریانی حول یک اتفاق آموزشی کوتاه مدت که موضوع استاد-شاگردی در اولویت بالایی قرار ندارد. سخنرانی ها و دوره های آموزشی آزاد قالب این نوه از جریانات را شکل می دهد.
چهار. جریان دنبالگری: شبکه های ارتباطی و رسانه ها از هر نوع، شرایطی را فراهم آورده اند تا جریان استاد-شاگردی، شکل جدیدی را در عصر حاضر تجربه کند. در این قالب، استادان (در صورت بودن در قید حیات!) مجموعه ای نامنسجم از شاگردان ندیده ای را تجربه می کنند که از لحاظ کمیت، بزرگتر از حلقۀ شاگردان دیداری و از لحاظ تعهد، وفاداری و الگوبرداری، به مراتب کمرنگ تر از همان شاگردان مستقیم هستند. در مورد استادان متوفی، مدیوم ها نقش انتقال تجربیات را به سلیقۀ خود بازی خواهند کرد.
پنج. جریان پدرخواندگی: جریان های سنتی تقسیم کار که در دورۀ معاصر، شکل آنها بروز شده و البته به دلیل تکثر، دارای رقابت هایی با یکدیگر هستند.
تحقیق پیرامون هر کدام از این چهار گونۀ تبعیت، ماهیت الگوپذیری در معماری ایران را بیش از پیش نمایان می سازد.

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری