:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
جمعه، ۳ آذر ۱۳۹۶
:: English Section
P گزارش
ادب، اخلاق و نقد در معماری

Mahdi Foroughmand Araabi مهدى فروغمند اعرابیمدت مدیدي است که در همایشهایی که مربوط به معرفی اثار معماري است، به دلیل یکنواختی چگونگی برپایی اینگونه مجالس و همچنین همسوئی اثاري که معرفی میشوند، شرکت نکرده ام. سوم اردیبهشت امسال و روز معمار به اصرار پسرم که دانشجوي معماري است به همراه دوستان دیگرم به یکی از همانگونه همایش ها رفتیم.
انچه که از این همایش در من تاثیر گذاشت و مرا مجبور کرد که این متن را بنویسم ، چند عمل بود که بد نمیدانم انها را عنوان کنم.

عوامل موثر وحاکم بر جو این جلسه، صدق و صفاي دانشجویان. جوانان حاضر در جلسه و رفتار و انگیزه جوانان انجمن علمی دانشجویان دانشگاه ازاد واحدجنوب بود .
اشتیاق به دانستن و فهم مسائل معماري به خوبی از چگونگی مدیریت جلسه دیده میشد.
این گروه از معماران جوان امروز و اینده ، قطعا با دهن و چشمی باز مطالب عنوان شده را در حافظه خود جاي میدهد و از انجا که بخشی از دانسته هاي این جوانان را اموخته هاي اینگونه جلسات تشکیل می دهد، قطعا براي طراحی و ساخت بنا ها و شهر هایمان از انها استفاده می کنند.
اما نگرانی اصلی من و هم نسلهاي من که بیش از 35 سال در کشمکش با مقوله معماري بوده اند، همین مسئله است. وقتی گروهی معمار که از طریق مجلات معماري به شهرت میرسند نظرات خود را بیان میکنند و دوستان منتقد انها نیز فقط مشوق هستند تا منتقد، طبیعی است که معمار جوان هیجان زده ارزوي قرار گرفتن در ان مقام را میکنند و منظقی است که قبول کنیم معمار جوان از فرمها و نوع اثار معمار تشویق شده الگو بردارد و اثار خود را براي مردم این کشوربه وجود بیاورند.
ایا درد معماري و مردم ما انستکه چند اثر که اکثرا اقتباس و برداشت ناقصی است از معماران خارجی ، معرفی بشوند ..؟
ایا درد این نا هنجاریهاي بزرگ که در بخش ساختمان است، با چند اثر هیجان انگیز و با ژست هاى انچنانی معماران و تشویق و ترغیب دیگران به گذر از این راه ، درمان میشوند ؟
جوانان ما باید با واقعیتهاي زندگی و روند تکامل فرهنگ مردم اشنا باشند تا بتوانند مسیر ساختمان سازي را در ایران به سمت صحیح ساختن و دمیدن روح معماري هدایت کنند.
این قشر جوان معمار باید به درك برسند که سمت و سوي معماران ما در حال حاضر توسط برخی از مجلات تعریف میشود ، مجلاتی که دغدغه اصلی انان معماري نیست ، بلکه رونق مجله است، و نیز بدانند که اثاري که برنده میشوند نوعا با معیار هایی سنجیده میشوند که غربی است و از مجلات و کتابهاي خارجى استخراج میشوند ، پر واضح است که نشریات غربی اولا فقط کارهاي شاخص و خاص را ارائه میدهند و ثانیا فارغ از مسائل مبتلا جوامع خویش به دنبال منافع فردي و جمعی لابی هاي تجاري هستند و از طرف دیگر حتی اگربر این باور باشیم که پروژه ها حاصل سالیان سال تحربه و طی کردن یک مسیر منظقی تکاملی است....
اما معماري ما در ایران نه این مسیر را طی کرده ، نه با فرهنگ ان اشناست و نه به این نوع تکنولوژي دست پیدا کرده ایم، و نه شهر ها و مردم ما با این روند اشنا هستند.
منظور این نیست که نو اوري را نکوهش کنیم بلکه هدف این است که نسل جوان بداند پروژه هاي این چنینی دواي درد معماري ما نیست.نسل جوان معماري باید مشکل اساسی معماري را درك کند.
چه کسی و چگونه میتواند این درد و نا هنجاریها و اندك راه حلهایی که در طول سالیان متمادي درگیري و خون دل خوردن حاصل شده است را به نسل جوان منتقل کند ؟
ایا با تعریف و تمجید و با معیار هایی که فعلا در مملکت ما جاري است ، سمت وسویی صحیح و متعالی به روند رشد معماري میدهیم؟
آيا با این گونه مجالس ذهن جوانان ما به طرف کپی برداري منحرف نمیشود ؟
معمارانی که اخیرا با برنده شدن در چند طرح مطرح میشوند و به دنبال ستاره شدن هستند باید بدانند فقط در دنیاي خودشان و در فضاي معماري رصد میکنند و بالتبع ان کسب و کارشان رونق میگیرد و با منابع مالی ملتی به ثروت میرسند که اصلا درکی از اثارشان نداشته و ندارند.
این معماران در دنیایی قابل تشویق هستند که به اندازه زمین تا اسمان با دنیاي مردمی که در شهر هاي ما زندگی میکنند فاصله دارد.
مساله دیگري که به نظر میرسد در مباحث نظري معماري ما جاي آن خالی است و حضور آن در حوزه معماري میتواند بسیار موثر باشد.بحث نقد است ، نقد بدان معنا نیست که کار یک معمار را تعریف و تمجید کرده و با فلان معمار غربی مقایسه کنیم، نقد ان نیست که ارزوي دریافت جوائز دیگري براي معماران داشته باشیم ، نقد بایستی
ناظر به هنجار ها و نا هنجاریهاي طرح ها باشد.
یکی از مصادیق عدم توجه یا عدم درك صحیح از تقد کار هاي معماري جلسه اي است که منجر به نگارش این متن شد سه نفر از معماران براي پرسش و پاسخ انتخاب شده بودند.یکی از این سه نفرچند پرسش در مورد چگونگی تاثیر مفاهیم ذهنی در فرم که دقیقا متناسب با موضوع همایش بود مطرح کرد ؛ اما دو نفر دیگر به تعاریف غلو امیز پرداختند و به جاري انکه عنوان کنند فلان پروژه شما از فلان پروژه غربی کپی برداري شده است ، عنوان کردند در پاي فلان پروژه غربی در پروژه شما دیده میشود.
این گونه نقد کردن دقیقا در فرهنگ عام ما وجود دارد و ان را کنایه مینامند ، معمولا این واژه در هنگامی مطرح میشود که گوینده نقد با شخص نقد شونده رو دربایستی دارد. ) رو دربایستی یعنی انکه مطلبی در زمان رو دررویی بایستی دعایت شود (
جامعه معماران هم همین گونه عمل میکنند ، اصولا نقد جدي در فضاي معماري ما وجود ندارد .همواره در زمان رودر روئی مسائل با تعارف حل و فصل میشوند .این فرهنگ ماست.
اما چگونه میتوان با این فرهنک اثاري را که هیچ بوئی از فرهنگ و هویت ایرانی ندارد را نقد کرد؟ شخصی در همان همایش سوال کرد هویت معماري را چگونه به کارهایتان تزریق میکنید؟ جواب دادند اگر می خواستم به تزریق فکر کنم شغل دیگري را انتخاب میکردم. ایا اینگونه پرسش و پاسخ براي حاضرین مشتاق جلسه اموزنده است؟ ایا معماران خالق اثار زیباي معماري سنتی هم با این ادبیات وتکبر با مردم تعامل داشنند؟
اگر به فتوت نامه و مطالعاتی که روي انها انجام شده است مراجعه کنیم میبینیم که انها همواره ادابی را رعایت میکردند و ادب حرفه اي وتواضع را شرط رشد معماري می دانستند .اینچنین اخلاق معمارانع اي میتواند ان اثار ماندار دوران درخشان معماري را به وحود اورد .
در کمتر اثر ماندگار نام معمار سنتی دیده شده است ، قطعا انها به دنبال جایزه و تشویق نبودند .انها پروژه را براي انچه قرار بود عمل کنند ،طراحی میکردند نه نام اوري وخودخواهی.
به نظر نگارنده علت ان است که به جاي به کارگیري ادب حرفه اي در روابط معمار با معمار و معماري با مردم رودربایستی و تکبر خاص دنیاي معماري بر ذهن و روابط ما معماران حاکم شده است.
بهتر است ، همایش هایی براي بیان و درك اخلاق معماري، بررسی روش نقد، انتقاد پذیري و ... به جاي نشستهاي تکراري تبلیغاتی برپاشود.
همانطور که گفته شد گرداورندگان همایش صادقانه و با زحمت بسیار یک چنین نشستی را شکل میدهند و شرکت کنندگان هم به امید دریافت مطالب اموزنده و مفید حضور پیدا میکنند.
ایا شایسته است انچه را که انها میتوانند با ورق زدن یک یا چند مجله دریافت کنند با هدر دادن 4 ساعت زمان و با ناز و کرشمه به انها تحویل دهیم؟
انچه که به نظر می رسد میتوان در خصوص نقد این نوع همایش ها مفید باشد، گفتگویی بی رودربایستی و به چالیش کشیدن طرح ها است .باید از یکجا شروع کرد ؛ اگر این فضا جاري شود مسلما معماران قدیمی که کوله باري از تجربیات مفید اموزشی را به همراه دارند ، صادقانه در اختیار جوانان قرار میدهند.
ایا تا به حال به این موضوع دقت شده است که چرا معماران فارغ التحصیل تا دهه ٥٠ شمسی در این گونه همایشها کمتریااصلا ديده نميشوند؟وعلت آن چيست؟
در این نوشته قصد توهین و جسارت به هیچ گروه و با فردي را نداشته و ندارم. انتظار میرود که تجمل نقد و انتقاد پذیري در کنار غرور معمارانه ما جائی پیدا کند، تا دلسوزي را با توهین و جسارت اشتباه نگیریم.

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری