گرایش ذاتی انسان به طبیعت و آرزوی همشگی او برای بازگشت به‌ان، یکی از دغدغه‌های همیشگی او بوده‌است. معماری ارگانیک، معماری اکوتک، معماری سبز و... نهضت‌هایی از این دست تلاشی برای بازگشت انسان به طبیعت است. رشد جمعیت و نیاز به گسترش شهرها و در پی آن تامین مسکن و خدمات برای جمعیت شهرنشین، مساله‌ایست که حل آن همواره بر عهده معماران و شهرسازان بوده‌است....

نیاز به مسکن از یک ‌سو، مسایلی از قبیل تخریب محیط زیست طی فرایند ساخت مسکن و مساله‌انرژی و ضرورت پرداختن به مسایل اکولوژیکی و بیو تکنو لوژیکی از سوی دیگر، انسان را به راه حل‌های تازه‌ای رسانده‌است.
ترکیب شهرسازی و معماری، اکوتکنولوژی و بیوتکنولوژی راه حلیست که معماری سبز نامیده‌می‌شود.
تعیین اهداف
در نوشته حاضر سعی در بررسی روشهای طراحی شهری براساس اکوتکنولوژی/بیوتکنولوژی و معماری سبز و بررسی راه‌حل‌های پیش روی آن داریم؛ شهرهایی که در طی فرآیند ساخت، نه تنها تخریبی در محیط زیست صورت نمی‌گیرد بلکه‌اثرات سودمندی بر محیط زیست نیز دارند.
آیا می‌توان بدون قطع حتی یک درخت خانه‌ای ساخت؟ گروهی تحقیقاتی در دانشگاه MIT به پاسخ‌هایی برای این پرسش رسیده‌اند که در ادامه متن خواهد آمد.
FAB TREE HOUSE
این خانه مسکونی در تناسب با اکولوژی به عنوان یک اصل راهنما طراحی شده‌است به گونه‌ای که تقریبا به صورت کامل قابل خوردن باشد و در طی مراحل زندگی خود تامین کننده خوراک بعضی از اورگانیسم‌ها می‌باشد. مادامی‌که در آن سکونت می‌شود باغچه‌ها و دیوارهای خارجی مدام مواد خوراکی برای ساکنین و حیوانات تولید می‌کنند. این خانه، به عنوان یک جزء مستقیما مشارکت کننده در اکوسیستم، از اقتصاد مبتنی بر تولیدات زنده که در آن مواد نه تغییر شکل یافته‌اند نه فناوری شده‌اند، پشتیبانی می‌کند.
تصور کنید که در جامعه‌ای به جای تولید صنعتی الوار بریده شده، از درختان و گیاهان کشاورزی به عنوان ساختمان‌های مسکونی استفاده کنند. مفهوم fab tree hab (سکونت گاه درختی) که‌از نکات ظریفی که در دوره روستایی آمریکا تاثیرگذار بود استنباط شده‌است، در سایه نوشته‌های پیشرو و منتقدانه‌افرادی چون Alcott – emerson – Thoreau حساسیت نسبت به طبیعت را تعریف کرد. این نویسندگان بیانگر یک دیدگاه پیشرو و فوق العاده طبیعت محور بودند. دیدگاه‌انها در مورد سکونت گاه به صورت‌های گوناگون گوشه نشینی به دور از ازدحام، سکونت گاه‌های روستایی شاعرانه و خانه‌های کوچک تابستانی در دل جنگل نمایان شد. در سال 1847 این دیدگاه در یک مجموعه خودساخته‌از درختان خمیده سدر یک نوع گیاه Honey suckle به صورت یک خانه تابستانی که توسط Alcott – Thoreau برای دوستشان emerson در وسط یک کشتزار ذرت ساخته شده بود، به‌اوج خود رسید. این خانه شاخص به عنوان نقطه شروع این حرکت محسوب می‌شود. در اینجا دیدگاه سنتی، انسان به عنوان اشرف مخلوقات دگرگون شده و زندگی انسان به عنوان زیرمجموعه‌ای از محیط زیست به روی کره زمین به حساب می‌آید. خانه در این دیدگاه خود را به صورت سمبلیک در محیط زیست اطراف و اکوسیستم سازگار کرده.
دیدگاه جفرسونی:
همچنین این دیدگاه‌از این ایدئولوژی جفرسون در توجه به برابری و هماهنگی در سکونت گاه و طبیعت نشات می‌گیرد. او بر این باور بود که‌انسان‌ها حقوق طبیعی دارند. او بیشتر زندگی خود را صرف ایجاد تحول در برقراری حقوق افراد در زمینه‌های کشاورزی و آموزش کرد که در آن زمان این امر در زندگی شخصی شهروند در یک اقتصاد مبتنی بر کشاورزی و در چارچوب یک سیستم دولتی نوپا بسیار حیاتی بود.
جفرسون اساسا از اعمال اصول طبیعی در مورد سکونت گاه‌های انسانی پشتیبانی می‌کرد به گونه‌ای که هر شخص بتواند بر روی زمین بدون وارد کردن صدمه و خسارت زندگی کند. او هرگز نسلی از بشر که مواد سمی‌و سرطان زا برای طبیعت و نابودکننده لایه‌اوزون را نادیده بگیرند تصور نمی‌کرد.
The fab tree hab
یک ساختمان زنده به عنوان خانه‌ای مسکونی برای یک خانواده، با در نظر گرفتن طبیعت تنه‌های درخت به عنوان سازه ی باربر که بر روی آن شاخه‌های کوچک بافته شده. خاک رس با پر کننده ی کاه(کاه گل) به عنوان عایق حرارتی در این خانه مورد استفاده قرار گرفته‌است.
پلان خانه درختی شامل 3 اتاق خواب ( یکی بر روی طبقه دوم ) یک حمام و یک فضای باز نشیمن و فضای آشپزخانه واقع در نمای جنوبی است که در تطابق با اصول انرژِی خورشیدی فعال می‌باشد.
سازه، فرم، رشد:
یک روش جدید و در عین حال قدیمی‌در باغبانی برای ساختمانها طراحی و بافت شاخه‌ها است. تنیدن یک روش بافتن شاخه‌های درختان به یکدیگر برای تشکیل قوسهای زنده، نرده‌ها و نماها می‌باشد. تنه‌های چسبیده به هم یا پیوند خورده درختان سازه باربر را تشکیل می‌دهند و شاخه‌ها تشکیل یک نرده ممتد شبکه مانند، برای دیوارها و سقف را می‌دهند.
شبکه در امتداد دیوارهای خارجی با یک لایه محافظ فشرده‌از شاخه‌های مو درهم کشیده با پاکتهای خاک و گیاهان در حال رشد می‌باشند.
در داخل ترکیبی از خاک رس و کاه (کاه گل) عایق‌بندی و آب‌بندی را انجام می‌دهد و در نهایت یک لایه رس نرم به صورت پلاستر در جهت تامین راحتی و زیبایی اعمال می‌شود. خانه‌های موجود ساخته شده با کاهگل بیانگر امکان پذیری و دوام و زنده بودن مصالح ساختمانی می‌باشد. در واقع تنه‌های درخت در این طراحی تامین کننده سازه برای یک جزء افزوده شده بر اکوسیستم زمین می‌باشد که رشد آنها به مرور زمان تکامل می‌یابد مثالهای زنده‌از سازه‌های بافته شده یا درهم کشیده شامل یک نیمکت Red Alderتوسط ریچارد ریمز و برج سیکامور توسط الکس ارلانسون می‌باشد.
تداوم جریان زندگی :
آب علاوه بر مشارکت در حفظ بقای سازه به عنوان سیستم تنفسی ساختمان هم به عمل می‌کند، به‌این ترتیب که با چرخش از جمع کننده‌های بالای سقف از طریق مصرف انسانی و نهایتاً دفع از طریق تعرق یک جریان آب تصفیه نشده برای آبیاری باغچه‌ها و جریان دیگر جهت تصفیه وارد ماشین تصفیه می‌شود و در آنجا توسط باکتری‌ها، ماهی‌ها و گیاهانی که‌از ضایعات ارگانیک تغذیه می‌کنند تصفیه می‌شود. آب تصفیه شده وارد حوضچه‌ای می‌شود و در آنجا ممکن است تبخیر شود و یا درون خاک نفوذ کند. آب مصرف شده توسط سبزیجات نیز از طریق تعرق به داخل چرخه‌اب برگشته و باعث خنک شدن خانه نیز می‌شود. یک اصل اساسی در چرخه‌اب، تابش خورشید است که درعین حال باعث تهویه و گرمایش نیز می‌شود.
در زمستان تابش اشعه خورشید از طریق پنجره‌های بزرگ نمای جنوبی باعث گرم شدن کف فضای خانه می‌شود و برعکس این قضیه، در تابستان اتفاق می‌افتد زمانی که قسمت فوقانی سازه با سایه‌انداختن با خودش در مقابل دمای حداکثر محافظت می‌کند و در عوض از انرژی خورشیدی برای فتوسنتز استفاده می‌کند. پنجره‌ها در دو طبقه یک جریان تهویه که با نیروی بایونسی ( شناوری ) رانده می‌شود برقرار می‌کنند. در واقع ایجاد یک کوران هوا می‌کنند که باعث داخل شدن هوای خنک در طبقه‌اول می‌شود.
سیستم آب گرم خورشیدی گرم کننده کف خانه‌از طریق یک شبکه شعاعی لوله‌ها در کف کار می‌کند.
برای حل مشکل دفع فضولات، یک سیستم کامپوزت،فاضلاب‌های انسانی را به کود تبدیل کرده و نهایتاً به‌اکوسیستم باز می‌گرداند.
بررسی مفهوم( Renewal) یا احیاشدن
چرخه‌های فعلی کمک می‌کند که سازه درختی با استفاده‌از کامپوزت کردن برگ‌های ریخته در پائیز خود را تامین کند. پنجره‌های بیوپلاستیک تعبیه شده که در حین رشد خانه با آن انعطاف پذیر و سازگار می‌شود در عین حال در پایان عمر نیز به زمین بازگشته و تجزیه می‌شود، به همین ترتیب نیز دیوارها، قابل تجزیه در محیط می‌باشد. جوانه‌های شروع به رشد کرده در چنین بستری می‌تواند تامین کننده بلوک‌های ساختمانی برای خانه‌ها جدید باشد که با استحکام ریشه در این محل دارد به همین ترتیب به حقیقت پیوستن سازه‌های زنده‌اغازگر تجدید بنای جنگل‌ها به یک مجموعه شهری می‌باشد ساختمان این خانه‌ها طی دوره زمانی طولانی تری به وقوع می‌پیوندد.
در عین حال منافع آن مدامی‌که درخت زنده‌است مورد بهره برداری قرار می‌گیرد و پس از آن یک موج دیگر تجدید بنا آغاز می‌شود.
بازنگری هزینه‌ها :
با دور شدن از دیدگاه مدرن ساخت خانه‌ها تعبیر هزینه برای این نوع خانه‌ها بحث پیرامون تصمیم گیری و معماری سبز می‌باشد. مخصوصاً پذیرفته شده‌است که روشهای هزینه کردن در طول عمر درخت تامین کننده جاذبه بیشتری برای طرح‌های مسکونی با حساسیت بالا است. در این روش صرفه جویی در هزینه‌های انرژی و حسابگری برای کاهش یا حذف هزینه‌های خارجی موید این جاذبه می‌باشد. در هرحال این امر به‌ارزش ممتد و مرکب خانه سازی پایدار به عنوان ترکیب سیستم‌ها نزدیکتر است و همچنین ارزش زیادی از نظر سودمندی دارد. در مرحله‌اول بلوغ،هنگامی‌که محل سکونت آماده برای حضور انسانها باشد، صورت هزینه‌ها مشابه یک ساختمان سنتی می‌باشد اما بسیار به میزان کمتر.
رس، شن و کاه، به صورت محلی و قطعاً با قیمت کمتر از بتن قابل دستیابی است. هزینه‌های نصب سیستمهای روشنایی، فاضلاب، برق و ارتباطات،بیشتر از یک خانه تیپ معمولی نمی‌باشد حتی به دلیل طراحی سیستم طبیعی تهویه و جریان آب و استفاده‌از نور خورشید کمتر است. همانگونه که توسط این ارزیابی قیاسی توضیح داده شد، به واقعیت پیوستن یک خانه مسکونی قطعاً در ظرف امکانات موجود می‌گنجد. هزینه‌های مازاد و غیرسنتی می‌باشد همانند هزینه‌های بهره برداری و هزینه‌های تخصص‌های موردنیاز در طول عمر ساخت خانه مانند هزینه هرس علفهای هرز وبهره برداری از سیستم چرخش آب در این ماشین زنده.
توضیحات بیشتر تکنیکی و نوآوری هنوز برای بسیاری از مولفه‌ها لازم به نظر میاید وقبل از همهاینها پنجره‌های بیوپلاستیک که قابلیت سازگاری با رشد سازه را دارند و مساله دیگر مدیریت جریان از طریق مقاطع دیوار در عین حال تضمین خشک ماندن داخل و عاری بودن از حشرات جزء موارد مطرح می‌باشد و نهایتاً اینکه تاخیر زمانی برای رسیدن به مرحله قابل سکونت در این نوع خانه‌ها بیشتر از زمان سنتی است.

اما سلامتی و دوام خانه و خانواده به‌این ترتیب قابل تامین است. بالاتر از همه‌اینکه بزرگ کردن این خانه می‌تواند با حداقل هزینه‌انجام گیرد صرفاً با صرف زمان برای کامل شدن سازه به واقعیت پیوستن این خانه‌ها شروع خواهد شد.
این گروه چند کارتحقیقاتی دیگر هم در راستای نزدیکی و دادن آزادی بیشتر به‌انسان برای زندگی دارد که در ذیل به معرفی آن می‌پردازیم.
بافت شهر‌هایی که‌از این واحد‌های زیستی تشکیل شده‌اند یک بافت کم ازدحام است که با توجه به ویژگی واحدهای سازنده‌اش ساختاری ارگانیک دارد.
پینوشت:
www.archinode.com