:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
دوشنبه، ۷ بهمن ۱۳۹۸
:: English Section
P گزارش
پیرامون‌روانشناسی‌محیط؛«مفهوم‌قابلیت‌محیط»

Elham AlaviZadeh الهام علوی‌زادهمفهوم قابلیت (affordance) در عین سادگی مفهومی قوی و بنیادین در نظریه طراحی محیط است. الگو های مختلف محیط های ساخته شده، قابلیت تامین رفتارها و تجارب زیبا شناختی مختلف را دارند.

بنابراین قابلیت های محیط های ساخته شده، انتخاب های رفتاری و زیبایی شناختی فرد را بسته به چگونگی پیکر بندی محیط، محدود می کنند یا گسترش می‌دهند. مردم محیط های طبیعی و مصنوع را برای دگرگون کردن قابلیت ها تغییر داده و به تغییر آن همچنان ادامه می دهند.
اگر قابلیت محیط بیش از توانایی های فرد باشد، فرد در مواجهه با شرایط دچار فشار و بیماری روحی می شود، اگر تواناییهای فرد بیش از محیط باشد محیط راحت و یکنواخت است اما تواناییهای او در این بستر نا مناسب کاهش می‌یابد و ممکن است فرد در راستای مبارزه، تلاش برای فرار از این محیط را داشته باشد. در حالت سوم محیط ها بیش از محیط زندگی فرد قابل چالش هستند. مانند مهاجرت از شهری به شهر دیگر یا از کشوری به کشور دیگر.

مفهوم قابلیت محیط در قالب نظریات چهارگانه رفتار و محیط می تواند تعریف شود.
1- نظریه جبر گرا(Deterministic approach): بر اساس اعتقاد به جبر گرایی وقتی که مردم آزادانه عمل می کنند در واقع تحت کنترل توارث و محیط هستند و محیط تعیین کننده اصلی رفتار انسان است.
2- نظریه امکان گرا(Possibilistic approach): امکان گرایان محیط را تعمین کننده رفتار انسان و کمی بیشتر از آن می دانند و در واقع محیط را شامل فرصت هایی می دانند که ممکن است در آن عملی رخ داده یا رخ نداده باشد. ولی مردم در حدی که امکان گرایان فرض می کنند آزادی عمل ندارند. هر فردی مجموعه ای از انگیزه ها و شایستگی ها را در خود دارد که حد اقل بخشی از آن توسط محیط های جغرافیایی، اجتماعی و فرهنگی تبیین می شود.
3- رویکرد اختیاری(Free-will approach): معتقد است که محیط هیچ اثری بر رفتار انسان ندارد. این رویکرد غیر قابل دفاع است چون برخی ویژگیهای زیست شناختی، اختیار را از انسان می گیرند.
4- نظریه احتمال گرا(Probablistic approach): در حالیکه محیط پر از قابلیت هایی برای رفتار انسان است، ادراک محیط و استفاده از آن وابسته به نیاز ها و شایستگی های فرد می باشد. این موضع به عدم قطعیت نظام وقوع رفتارهای انسان و محیط عمل طراحان معتقد است ولی فرض می کند که اساس رفتار انسان متغییر نیست. موضع احتمال گرایانه مبنای بیشتر تحقیقات اخیر رابطه رفتار و طراحی محیط بوده است.

پینوشت: بازخوانی کتاب « آفرینش نظریه معماری»
نوشته جان لنگ، ترجمه دکتر علیرضا عینی فر

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری