:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
جمعه، ۲ آبان ۱۳۹۹
:: English Section
P گزارش
بافتهای هویتی شهر نیازمند توجه خاص مدیریت شهری

Anahita Goodarzi آناهیتا گودرزیکلان شهرها در همه نقاط دنیا با مسائل نسبتا پیچیده ای روبرو هستند؛ کلان شهر تهران و معضلات آن نیز از این زمره است، اما واقعیت این است که گام های حرکت شهر در ابعاد زمانی/مکانی بسیار شتابان بوده، هم شهر و هم مردم بسیار سریعتر از تصمیمات مدیران آن حرکت می کنند. از اینرو غالب سیاست گذاریها و راهکارهای متخذه درمقابله با مسائل جاری عملا در حکم برخوردهای مقطعی والتیامی به شمار میرود!

امروز بیش از هر زمان دیگر مدیریت شهر در عرصه همه فرصت ها و تهدیدهای موجود نیازمند نگاهی بلند و دوربین در افق کلان است که اگر توام با نگاه خرد و نزدیک به مسائل جاری باشد میتوان به سامان امور شهر امیدوار بود.
بر اساس برنامه چشم انداز 20 ساله کشور ایران قراراست به قدرت اول اقتصادی منطقه ارتقا یافته، تهران نیزبر اساس پیش بینی رشد 8درصدی (براساس برنامه چهارم توسعه) به یکی از5 شهر مهم خاورمیانه تبدیل شود؛ مدیریت شهری نیز با عنایت به اهمیت اثرگذاری سیاستها به عنوان حکومت محلی نقش مهمی را در تعامل روشن و شفاف با بخش دولتی و خصوصی ایفا خواهدکرد. از طرفی همواره شاهد بوده ایم،هرگونه تصمیم گیری درخصوص کالبدشهر اثرات مهمی بر اقتصاد شهری داشته است خصوصا در مورد کلان شهر تهران که مرکزیت سیاسی/اقتصادی کشور را داراست . (همچنان که درگذشته در خصوص مسائل مربوط به تراکم و...شاهد بودیم ). سیاستگزاریهای مختلف درخصوص میزان تراکم ،نحوه احداث بناهای بلند مرتبه و جانمایی آنها ، نحوه برخورد با تخلفات ساختمانی ، بازسازی و نوسازی بافتهای فرسوده و...از این زمره است. اما در این راستاضروری است نگاه و توجه ویژه ای به مسائل پهنه هایی که هویت تاریخی و کالبدی خاصی داشته و یا بر اساس سبقه های اجتماعی و فرهنگی حامل یادمانهای عاطفی ، حس تعلق شهروندان و خاطره تاریخی شهر در دوران های قدیم و معاصر می باشند مبذول گردد.
اما واقعا باید چگونه عمل گردد که هم زمینه های پایداری و ایمنی و ارتقا کیفی محیط شهر حفظ گردد ،هم به شکل گیری اقتصاد شهری بالنده کمک نماید ، وهم با سیاستهای کلان کشور و نقش تهران در افق زمانی آینده همسو باشد ؟
در مواجه با بافتهای هویتی توجه به نکات زیر اهمیت دارد:
1- روح و معنای غالب و حاکم بر فضای محیط و بافت درک گردیده و در تهیه برنامه ها وسیاستهای اعمال شده لحاظ گردد.
2- حتی الامکان نگاه مرمتی و اصلاحی به این بافتها غالب باشد و از مداخله با رویکردهای نوسازی و بازسازی پرهیز گردد.بنابه ضرورت میتواند طرحهای ساماندهی و به سازی با تدوین شیوه های اجرایی خاصی مدنظر قرار گیرد به نحوی که کلیت بافت مورد لطمه واقع نگردد. در مورد بعضی از بافتهای هویتی (اعم از تاریخی ،اجتماعی ؛فرهنگی وطبیعی ) کافی است ضمن اتخاذ تدابیری قوی کاربرد ابزارهایی ملایم در دستور کار قرار گیرد بطوری که دیگر نیازی به مداخله فعال و گسترده مدیریت شهری نباشد.
3- مطالعات اقتصادی – اجتماعی عمیق از بافتهای هویتی ، شامل برآورد سهم محدوده از اقتصاد منطقه ، مشاغل موجود و طبقه بندی درآمد سرانه ساکنین و نحوه قشربندی اجتماعی ،سهم واقعی سکونت در محدوده ،سوابق سکونتی ؛علقه های ساکنین ،مدلهای مسکن و روابط موجود مبنای تصمیم گیری ها قرار گیرد.
هدف این است که با نگاهی جدید از زاویه دید ساکنان (شهروندان) از درون به بافت موجود توجه شود و ضمن استفاده از نظرات مردم جهت سنجش مشکلات ،تنگناها و مسائل مختلف ، با لحاظ منافع عالیه شهروحقوق عمومی شهروندان (اهمیت بافتهای هویتی در بعد فرامنطقه ای و بعضا ملی است) طرحهای مناسب تهیه و راهکارهای متناسب با آن نیز از همین فرایند استخراج گردد.
4-با توجه به فقدان زمینه های واقعی مشارکت مردمی در تصمیم سازی ها که ریشه های عمیق تاریخی – فرهنگی دارد مسئولین جهت موفقیت خویش در تدوین طرحها و بالا بردن در صد اطمینان از تحقق پذیری آن در اجرا امروزه ناگزیر از حرکت های عملی قوی می باشند . اگر چه بستر سازی برای جلب مشارکت پروسه ای نسبتا زمان بر است و باید در دستور کار سازمان ها و نهادهای فرهنگی قرار گیرد توجه به چند مقوله میتواند در این مسیر یاریگر دست اندرکاران گردد که ازآن جمله تلاش در مسیر "اعتماد سازی" و تحقق "حقوق شهروندی" است . مردم باید عملا بیش از پیش تلاش های مدیریت شهر را در مسیر شفاف صداقت مشاهده نمایند (آسیب شناسی دوری حکومتهای پیشین از مردم و ناباوری مردم به اینکه مسئولین واقعا منافع آنها را مدنظر قرار دارند باید مورد توجه باشد) و این مهم با تببیین هرچه بیشتر سیاستها وآماده سازی شرایط حضور فعال مردم در تهیه و اجرای طرحها اعم از تدوین تااجرا تحقق خواهدیافت.
در این خصوص شاید لازم باشد مدیریت شهری (ازمنظر رسالت بخش عمومی در پاسداری از منافع عام و درازمدت) در بعضی از پروژه ها و اجرای آنها شرکت فعال داشته باشد و به مدل سازی بپردازد.
5- لزوم حضور نهاد بخش عمومی با نقش حمایتی غالب در خصوص بافتهای هویتی – تاریخی ضروری است و موفقیت آن با تکیه بر مقوله های زیر قابل تحقق خواهد بود:
*درآمد های پایدار شهری
مدیریت شهری نیازمند یک نظام پایدار درآمدی است . همه سازمانها ،نهادها اعم از دولتی و غیردولتی به همراه کلیه شهروندان باید به نسبتی که از خدمات مختلف در سطح شهر استفاده می نمایند بهای آنرا در غالب عوارض پرداخت کنندوچنانچه نخواهیم مدیریت شهر در عرصه تنگناهاو محظورات جهت اداره شهر ناچار به اتخاد سیاستهای مقطعی جهت کسب درآمد گردد که غالبا نیز مخالف راهبردهای توسعه پایدار است ،همراهی و کمک دولت محترم در تحقق این فرایند و الزام سازمانها و نهادهابه پرداخت سهم خودبعنوان عوارض (و بدهی های قبلی) ضروری است.
مسئولین در فرایند اداره شهر اگر به ناگزیر به هزینه های کوتاه مدت نیاندیشند و با ترسیم چگونگی حصول به درآمدهای پایدار شهری به کمک دولت به ساماندهی بافتها ی هویتی تاریخی بپردازد، هم در میان و بلند مدت بازده اقتصادی مناسبی حاصل می نماید و هم حرکت او در مسیر توسعه پایدار، خردمندانه و دوربین قضاوت خواهد شد.
مگر نه اینکه صنعت توریسم و گردشگری امروزه در کلام همه مدیران دستگاههای ذیربط جهت رشد اقتصادی مورد تاکید است؟ چه بستری بهتر از بافتهای هویتی/تاریخی شهر؟ که با استفاده درست و سنجیده هم شهررا در مسیر توسعه پایدار سامان داده و هم به رشد اقتصاد شهری و از این رهگذر تحقق برنامه های کلان یاری خواهد رساند.
**تدوین قوانین و ضوابط مورد نیاز
بدون شک در خصوص نحوه برخورد با بافتهای هویتی نیازمند تدوین ضوابطی خاص هستیم . از جمله در خصوص بناهایی که دارای سبقه فرهنگی – تاریخی بوده و مالک خصوصی دارند ، لازم است جهت پیشنهاد تبدیل بنا به موزه _ فرهنگسرا و کاربری های خدماتی – پذیرایی که در راستای سیاستهای گردشگری و رونق اقتصاد منطقه و شهر می باشد ، راهکارهای خاصی ازجمله پیش بینی اعطای معوض مناسب ، نحوه مشارکت مالکین (در صورت تمایل ) و برقراری انگیزه های تشویقی (معافیت عوارض و...) مورد نظر قرار گیرد.
در اینگونه بافتها بعضا مواجه هستیم که مالکین بعضی پلاکها بدلیل تمکن مالی و اینکه اختصاص ملک به کاربری های مختلف تجاری ؛اداری صرفه اقتصادی خاصی برای آنها ندارد عملا ملک را بلاتکلیف و بی استفاده میگذارند که در مسیر اجرای طرحهای به سازی بافتها مدیریت شهری را دچار مشکل می نماید. در اغلب کشورهای پیشرفته دنیا قوانینی در این موارد وجود دارد که عملا نگهداری بدون استفاده بنا رابا وضع مالیات های سنگین برای مالکین غیرممکن می سازد .
***بهره برداری از تجربه های موفق دیگر کشورهادر امر مواجه با بافتهای هویتی
لازم است با اتکا به ذخیره ارزشمند کارشناسان دلسوز ،باتجربه و توانمند شیوه های موفق مواجه با بافتهای هویتی در دیگر کشورها ی دنیاضمن انطباق آن دربستر شرایط بومی کشور مورد بهره برداری واقع گردد.
****بررسی رویکردهای معاصر و نوین جهانی امروزه در پرتو دستاوردهای مشترک بشری و الزام دولتها به حرکت در مسیر توسعه پایدار شیوه های نوین بیشماری در برخورد باعناصر طبیعی ، تاریخی ،فرهنگی و هویتی ارائه گردیده است که همخوان با شرایط روز دنیا ودر راستای جهانی شدن اطلاعات است . ازآن جمله میتوان به(استراتژی توسعه شهر)cdsاشاره نمود که در آن نقش شهرها مستقل از نقش کشور در تعامل با دیگر شهرهای دنیا تعریف می شود(تعاملات اقتصادی ،زیست محیطی ؛علمی ؛ فرهنگی و...).
به این صورت که پتانسیل های ویژه هر شهر در نظر گرفته می شود ،مثلا شهری با رویکرد شاخص توریستی –فرهنگی که میتواند خدمات گردشگری به شهرهای همجوار ارائه نماید . ویا شهری با قابلیت ارائه دانش نرم افزاری ،شهری با قابلیت صدور گل و ....که این ویژگی بعنوان جاذبه غالب آن شهر در تعامل با دیگر شهرها زمینه ساز رشد و پویایی اقتصادی خود شهر و کشور خواهد گردید.
شایسته است دراین مرحله که طرح جامع تهرا ن مراحل بررسی نهایی و تصویب را میگذارند علاوه بر اینکه باتببیین اهمیت این بافتها که ابعادی بعضا ملی دارد بر نحوه خاص مواجه با آنها تاکید گردد،همسوودر راستای سیاستهای کلان کشور ازجمله سند چشم انداز 20ساله و برنامه چهارم توسعه راهبردهای عملی مناسب معرفی گردد و در این راستا در خصوص ضرورت همراهی دولت به معرفی نحوه سمت گیری و بستر سازی های مورد نیاز و شیوه های محتمل برخورد بپردازد.
اصولا توجه و قدم گذاردن در مسیر های نوین محک اعتقاد راستین مدیران شهری و مدیران دولتی ما به نقش توریسم اعم از تاریخی-فرهنگی و یا طبیعی است و باید اضافه نمود که حرکت در راستای حفظ هویت و یادمانهای آن در پیوند با هستی و زندگی جاری امروز میسر می شود همچنانکه شادابی و سرزندگی شهرنیز بی شک بر بستر غنای ریشه های آن و حفاظت از آن استوار است.

city development strategy-Cds*

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری