:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
دوشنبه، ۷ بهمن ۱۳۹۸
:: English Section
P گزارش
مقاله؛ طراحی مجسمه های شهری (قسمت اول)

Jamaleddin Soheyli جمال الدين سهيليبرخي عوامل و اشكال مبلمان شهري كه طراحي شده نيستند. از يك طرف وعواملي كه به منظورزيبا سازي شهربه صورت آگاهانه وهدفمند طراحي ميشوند از طرف ديگرمجموعه اي ازمناظرشهري راارائه مي نمايند كه مكانيابي، مقياس ساخت وايجاد ارتباط بين آنها مي توانند درموفقيت بيشترموثر باشد.

هدف اين مقاله آنست كه كاركردهاي مجسمه هاي شهري رادرتعريف هويت وسيماي شهري مورد بررسي قراردهد. در اين راستا با تشريح عناوين ذيل به بررسي هركدام از موضوعات پرداخته خواهد شد. ضمن آنكه نمونه هايي از مجموعه هاي شهري در كشورهاي مختلف معرفي ميشود تا امكان ارائه نتايج كاربردي ازاين يادداشت فراهم شود.
1- اهميت موضوع طراحي مجسمه هاي شهري ، شرحي بر مفهوم نشانه شهري ازديدگاه دركوین لينچ ونقش آفرين مجموعه شهري به عنوان نشانه شهري
2- حسن مكان وكاركردآن درمجسمه هاي شهري ، ارائه توضيحي در خصوص كاركرد مجسمه هاي شهري در خلق حس مكان
3- تاريخچه مختصر كاربرد مجسمه هاي شهري و عناصر مياني از گذشته تا كنون ، بررسي تاريخچه طراحي مجسمه هاي شهري در ايران ضمن آنكه ديدگاههاي متفاوتي كه پس از انقلاب توسط دستگاههاي اجرايي در طراحي مجسمه هاي شهري ايجاد شده مورد توصيف و تحليل قرار گرفته است.
4- ارزشها در طراحي مجسمه هاي شهري ، براي آنكه بتوان براي معرفي و اشاعه ارزشهاي فرهنگي ، مذهبي مردم از طريق مجسمه هاي شهري اقدام نمود بايد روشي در پيش گرفت تا هر آنچه را كه مردم به آنها اعتقاد دارند و برايشان احترام قائل هستند شناسايي نمود و به شكلي كاربردي ارائه كرد. در اين راستا ارزشها در طراحي شهري به5 شكل بشرح ذيل دسته بندي شده اند و در مورد هر كدام مثالهايي آورده شده است.
الف. آنچه را مردم مي بينند
ب. آنچه را مردم مي ستايند
ج. آنچه را مردم مي توانند استفاده كنند
د. آنچه را مردم به خاطر مي آورند
و. آنچه را مردم تداعي مي كنند
5- نكات حائز اهميت در طراحي مجسمه هاي شهري ، در اين قسمت برخي از مسائل و ضرورياتي كه در طراحي مجسمه هاي شهري موثر هستند آورده شده است كه از جمله آنها مي توان به درك متفاوت مردم ، مكان قرارگيري ، همخواني با پيرامون، ابعاد و مقياس مجسمه اشاره كرد

لغات كليدي : مجسمه هاي شهري – هويت شهر – سيماي شهري – ارزشهاي طراحي – كاربرد مجسمه ها

مقدمه :
اگر در باب طراحي شهري متصور شويم كه عوامل ايجاد شده در طراحي ،اجزائي هستند كه بتوان آنها را به ابيات شعر تشبيه نمود و كل موضوع طراحي شهري را نمودي از يك قطعه شعر دانست ، چنانچه ابيات اين قطعه شعر به لحاظ محتوا و آهنگ با هم متناسب باشند ، خواننده افكار و توانمندي شاعر را خواهد ستود، اما در صورت آشفتگي در شعر مي توان حدس زد كه شاعر آشنايي با كل موضوع نداشته است كه اين نتيجه گيري در رابطه با موضوع طراحي شهري نيز قابل تعميم است. يعني هر چه اجزاي طراحي شده در يك شهر به لحاظ شكل و محتوا با همديگر هماهنگ و متناسب باشند ، بيننده در پايان نه تنها از كل سيماي يك شهر لذت خواهد برد بلكه به هماهنگي دستگاههاي زيربط و آگاهي ايشان در امرطراحي شهري پي خواهد برد.
برخي عوامل و اشكال مبلمان شهري كه طراحي شده نيستند مانند پست هاي برق و مخابرات ،تابلوهاي اطلاع رساني سازمانها و نهادهاي مختلف شهر ، صندوقهاي صدقات …… از يك طرف و عواملي كه به منظورزيبا سازي شهر به صورت آگاهانه و هدفمند طراحي ميشوند مانند فضاهاي سبز ، مجسمه هاي شهري ،چراغهاي روشنايي ، آب نماها ، از طرف ديگر مجموعه اي از مناظر شهري را ارائه مي نمايند كه مكانيابي ،مقياس ساخت و ايجاد ارتباط بين آنها مي تواند در موفقيت بيشتر موثر باشد. بنابراين بنظر مي رسد طرح مسئله داراي ابعاد بسيار گسترده اي بوده و نياز است كه بررسي هر كدام از موضوعات بشكلي دقيق تر و همه جانبه صورت پذيرد. لذا سعي نگارنده برآنست كه صرفاً كاركردهاي مجسمه هاي شهري در تعريف هويت و سيماي شهري مورد بررسي قرار گيرد. ضمن آنكه نمونه هایی از مجسمه های شهری در کشورهای مختلف معرفی می شود تا امكان ارائه نتايج كاربردي از اين يادداشت فراهم شود.

اهميت موضوع طراحي مجسمه هاي شهري
كوين لينچ در كتاب سيماي شهر پنج عامل را به عنوان عوامل سازنده سيماي هر شهر معرفي مي نمايد. در اين رابطه ميتوان گفت چندين تصوير كلي از هر شهر در ذهن افراد مختلف وجود دارد. اين تصاوير كلي همان نتيجه عوامل اصلي در تعريف هويت شهري مي باشد.
يكي از اين عوامل ًنشانه هاي شهري ً مي باشند. معمولاً اشيايي كه ظاهري مشخص دارند ، مانند ساختمان ها ، علائم ، مجسمه هاي شهري و يا حتي يك كوه مي تواندنشانه اي شهري باشد ، از نظر وي خصوصيات نشانه بايد چنان باشد كه بتوان آنرا از ميان عوامل بسيار باز شناخت. عاملي كه منحصر بفرد باشد و در ذهن خاطره اي بگذارد. اگر نشانه ها فرمي واضح داشته باشند ، اگر با زمينه خود متضاد باشند و اگر محل آنها بر اطراف خود غالب و مسلط باشد ، شناخت آنها به آساني بيشتر ميسر است و احتمال بيشتر است كه بر آن معنايي متصور شد. (1 )
مجسمه هاي شهري يكي از مهمترين نشانه هاي شهري مي باشد كه ميتواند معرف سيماي شهري باشد.

حس مكان و كاركرد آن در مجسمه هاي شهري
روميان باستان اصطلاحي داشتند به نام Genius loci يا حس مكان. ظاهراً ‌اين اصطلاح مفهوم بسيار گسترده و فراگيري بود و شامل تمام ويژگي هايي ميشد كه يك مكان را خاص و يگانه مي ساخت. اين اصطلاح براي يك شهر ، منطقه و بيشه و يا حتي اتاق ها و حياط هاي يك ساختمان به كار ميرفت.(2) منظور اينست كه هر فضايي نه تنها داراي يك فرم و شكل ظاهري مي باشد كه به كاربري و عملكرد آن پاسخگو است ، بلكه به لحاظ مفهوم بايد در بيننده احساسي را ايجاد نمايد كه آن فرد حاضر حس مخصوص به آن فضا را داشته باشد.

به اين اعتبار عناصري كه در شهرجاي گرفته اند جزيي از مكان هستند كه در صورت هماهنگي و انسجام با يكديگر مضامين و مفاهيم مشتركي را بيان ميكنند و حس مكان يا تعلق به شهر را در شهروندان ،بوجود مي آورند. در صورت هماهنگي اجزاي هر شهر با ارزشهاي فرهنگي و اجتماعي و رواني شهروندان ، حسي قوي از مكان ايجاد ميشود. با ايجاد حس قوي مكان احساس رضايت ، لذت و آرامش نيز شكل ميگيرد. اما در صورتي كه عناصر يك مكان فاقد هماهنگي، انسجام بصري و ارتباط با
هويت شهروندان و كيفيت هنري لازم در ارائه اثر باشد، احساس سردرگمي و بيگانگي با شهر ايجاد ميشود.


* عضو هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي قزوين
پژوهشگر دوره دکتری معماری-واحد علوم و تحقیقات

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری