:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
شنبه، ۳ فروردين ۱۳۹۸
:: English Section
P گزارش
طراحي شهري؛ رهيافت شهرهاي هزاره جديد

Khashayar KashaniJou خشایار کاشانی‌جواز پيدايش دانش "طراحي شهري" و به رسميت شناخته شدن آن در جهان و مجامع دانشگاهي و حرفه اي چيزي بيش از چهار دهه نمي‌گذرد. همين امر سبب گرديده تا منابع علمي‌و آموزشي درخصوص اين رشته و در مقايسه با ساير علوم، اندک و درنتيجه ميزان آشنايي عموم مردم نيز با اين حرفه و مسووليتهاي آن ناکافي باشد. و درعين حال، بدليل فاصله علمي ‌و عملي کشور ما با کشورهاي پيشرو، ناشناخته بودن مفهوم و جايگاه دانش "طراحي شهري" در ميان مردم و مسوولان امر در ايران، بيشتر نيز مي‌باشد. آنچنانکه بسياري از تصميم‌گيران و دست اندرکاران مديريت شهري، يا "طراحي شهري" را دانشي تک بعدي در حد اصلاح نماها و منظر و سيماي معابر شهري فرض کرده و يا عملکرد آن را در حد پروژه هاي تزيينات و مبلمان شهري، زيباسازي و نوعي سانتي مانتاليسم تقليل داده اند.

مفهوم و هدف دانش "طراحي شهري" بطور اختصار ارتقاء و افزايش "کيفيت" محيط ها و فضاهاي زيست انساني در شهرها مي‌باشد. و گرچه تظاهر بيروني اين تخصص در بهبود کالبدي و عيني اماکن و فضاهاي عمومي ‌و شهري آشکار مي‌گردد اما بويژه، امروزه بر ارتقاي "تصوير ذهني" شهروندان و بازديد کنندگان يک شهر بعنوان مبنا و جوهره اصلي اين علم بيش از پيش تاکيد مي‌گردد. دانش "طراحي شهري"، تخصصي "ميان‌رشته اي" است که نيازمند همياري و همکاري با ديگر دانش هاي مرتبط همچون برنامه ريزي شهري، حمل و نقل و ترافيک، معماري منظر، اقتصاد شهري، جامعه شناسي شهري و... مي‌باشد. اما درعين حال، در ابعاد "کمي" متوقف نگرديده و در سطحي فراتر به خلق "مکان" ها و فضاهايي مي‌پردازد که زيبايي و هويتي متمايز داشته باشند.
"طراحي شهري"، فرآيندي است پويا که شناخت و تحليل وضع موجود، ارائه طرح، اجرا و تحويل و بازنگري و مديريت نگهداري پروژه انجام شده را شامل مي‌گردد. طراحي در مقياس يک شهر، منطقه، ناحيه و حتي محله و کوچکتر از آن مختص طراحان و متخصصان و وابستگان آنها نيست. امري که از آنجاکه با زندگي مستقيم ساکنان يک شهر مرتبط است، نبايد و نمي‌تواند بدون تعامل و مشارکت همه جانبه شهروندان به موفقيت دست يابد. حيطه دانش طراحي شهري تمامي‌مسائل مربوط به درک و دريافت متن پروژه همچون بافت اجتماعي، مکان، منابع طبيعي و زيست محيطي، ارتباطات، امکان پذيري و....، ايجاد ساختارهاي شهري مانند چارچوب رفت و آمد، آميزه کاربري ها، تراکم، تسهيلات و فرم، بازدهي انرژي و منابع، منظره و محوطه، نشانه ها، چشم‌اندازها و کانون ها، شکل کالبدي بلوک ها و قطعات و قواره زمين ها و....، ايجاد ارتباطات مثل عبور‌و‌مرور عابران پياده، دوچرخه، حمل و نقل عمومي، پارکينگ ها و تاسيسات زيربنايي و....، جزييات مکان همچون مبلمان شهري، ايمني و احساس امنيت، اندازه و مقياس ساختمانها، فضاهاي مثبت و منفي شهري، ميدانهاي شهري، خط آسمان و...، اجرا و تحويل پروژه و مديريت تکميل و بازنگري طرحها را شامل مي‌گردد.
اما متاسفانه از آنجاکه همواره پروژه هاي انجام شده تحت عنوان "طراحي شهري" در کشور ما از اين جامع‌نگري برخوردار نبوده و تنها در يک يا چند بعد خاص محدود گرديده اند، قرين موفقيت نبوده و نتايجي را که از اجراي آنها انتظار مي‌رفته، برآورده نکرده اند. و اين درحاليست که امروزه و بويژه در کلانشهرهاي جهان، بدليل آگاهي کافي از ماهيت، حوزه عملکرد، تاثيرات و ابعاد مختلف "طراحي شهري" و درعين حال دستيابي به نتايج عيني و عملي، اين دانش بعنوان يکي از اصلي ترين برنامه هاي مديريت شهري توسط مسوولان امر مطرح گرديده و روز به روز بر دامنه و گستردگي اين درخواست تاکيد مي‌گردد. نامگذاري يک سال تحت عنوان "طراحي شهري" يا تاکيد شهرداران شهرهاي بزرگ جهان بر لزوم توجه به اين حرفه و بکارگيري گسترده متخصصان مربوطه از جمله اين موارد مي‌باشد.
برخي اقدامات انجام شده اخير توسط مسوولين امور شهري همچون تصويب تشکيل کميته تخصصي "طراحي‌شهري" در نشست معاونين شهرسازي و معماري کلانشهرهاي کشور با تاكيد بر سه محور نهادينه‌کردن، بسترسازي و تحقق پذيري يا برگزاري همايش‌هاي مرتبط با برخي مفاهيم طراحي شهري همچون "سيما و منظر شهري" اقدامي‌منطقي و اميدوارکننده بوده و مي‌تواند نقطه آغازي در جهت اشاعه و تعريف جايگاه اين دانش در شهرداريهاي کشور بعنوان اصلي ترين نهاد مديريت شهري و بازشناسي و آشنايي تصميم گيران و مديران شهري با اهميت و مفهوم واقعي "طراحي شهري" باشد. کوششي که اگر به درستي و با آسيب شناسي کارشناسانه از اقدامات پراکنده اجرا شده در کلانشهرهاي کشور برنامه ريزي گرديده و با تعريف و تدوين شرح خدماتي علمي، روزآمد و انعطاف پذير و انجام چند پروژه معدود اما همه جانبه نگر و مبتني بر اصول طراحي شهري از ابتدا تا انتها همراه شود و نتايج مثبت مادي و معنوي آن هم براي مردم و هم مسوولان آشکار و ملموس گردد، قطعا در تغيير نگرش تصميم گيران و مديران امور شهري و نهادينه شدن جايگاه اين دانش در جامعه و پروژه هاي عمران و توسعه شهري بسيار تاثيرگذار خواهد بود.

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری