:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
جمعه، ۲۰ تير ۱۳۹۹
:: English Section
P گزارش
برنامه‌ریزی معماری پای صحبت یک معمار از یک دنیای عددی زیبا...!

Almara Melkomian آلمارا ملکمیاندكتر نادر روزرخ يعني زندگي در دنياي كميت‌ها و اعداد البته از نوع معمارانه، يك معمار موفق است با نگاهي منحصر به فرد به معماری، نگاهي توام با كميت‌ها! از هر فرصتي براي بررسي علمي و موشكافي دقيق معماري كشور (چه سنتي و چه مدرن) استفاده مي‌كند، مبدع روندی نو در معماری کشور است با آرزوها و اهدافی که روز به روز در راه دستیابی به آنها بیشتر و بیشتر پیش می‌رود؛ روزرخ دعوت آرونا را برای یک مصاحبه 60 دقیقه‌ای پذیرفت... بسیار می‌توان آموخت از روزرخ حتی در 60 دقیقه....



Nader Rouzrokh


طبق معمول باید اینجور شروع کرد؛ ضمن معرفی خودتان کمی از فعالیت هایتان بگویید!
من نادر روزرخ دانش آموخته رشته معماری از دانشگاه تهران و دکترای برنامه‌ریزی معماری از دانشگاه لانکستر انگلستان، فعالیت‌های حرفه‌ای خود را از سال 64 شروع کرده، تا به امروز مستمرا این موضوع را ادامه داده‌ام. تخصص من در برنامه‌ریزی معماری است و با همکاران در این عرصه افتخار همکاری دارم.
تاریخچه معماری، اعداد و ارقام یا برنامه‌ریزی معماری؟
تاریخچه برنامه‌ریزی در معماری از بُعد جهانی به سال‌های بعد از جنگ جهانی برمی‌گردد که در واقع معماری صنعتی رشد کرده، تولید انبوه پیش می‌آید، کنترل بودجه بیشتر مورد نظر قرار می گیرد، بانک‌ها در پروژه‌های عمومی مشارکت می‌کنند و این علم در واقع از درون معماری زایش پیدا می‌کند و به عنوان یک علم مستقل پدید می‌آید؛ در واقع تعاملاتی که که بین گروه طراحی و دستگاه سفارش دهنده پروژه پیش می‌آید برنامه‌ریزی معماری در واقع آن را فرموله می کند.
در دنیا برنامه‌ریزی معماری در قالب سامانه کارفرما فعالیت می‌کند یعنی نیازمندی‌های کارفرما را مورد سنجش قرار داده، تبدیل به کمیت‌های معین می‌کند و از طریق کارفرما در قالب دستور نقشه پروژه به آرشیتکت ابلاغ می‌شود.
در اروپا این آرشیتکت نیست که تشخیص می‌دهد کارفرما به چه عواملی نیاز دارد، بلکه کارفرما قبل از شروع کار نیاز خود را به وسیله برنامه‌ریزی معماری فرموله می‌کند.
برنامه ریزی معماری با متخصصین مختلفی از جمله اقتصاد (مالی) و همکاران دیگر در عرصه‌های دیگر به نسبت خود موضوع پروژه همکاری می‌کنند؛ برای مثال برای پروژه‌ای مانند بیمارستان همکارهای برنامه‌ریز معماری، پزشکان متخصصی هستند که گردش کار بیمارستان را تشریح می‌کنند و برنامه‌ریز آن را به شکل سطوح و روابط عملکردی در واقع تحقیق می‌کند. اگر سوژه دیگری مانند آموزش عالی باشد در واقع برنامه‌ریز با اساتید آن رشته که صاحب کرسی هستند مذاکراتی انجام می‌دهد.
درکشورما تقریبا از سال 1345 که سازمان برنامه و بودجه تاسیس شد این علم به صورت واضح نه، ولی در جریان پروژه‌ها برای تامین اعتبار پروژه‌ها، تالیف پروژه‌ها در لایحه بودجه وارد شد که در واقع ما تخمین بزنیم که اقدامات سال های بعد در حوزه ساختمان چه چیزهایی می‌تواند باشد و این تخمین را برنامه‌ریزی می‌کردند و طبیعتا همراه با کامل شدن اطلاعات و روش‌ها و دیدگاه‌ها تکمیل شده و به شرایط امروز رسیده، در واقع ما در شرایط امروز فناوری برنامه‌ریزی را در کشورمان داریم، و اینکه از آن به درستی استفاده کنیم و به درستی عمل کنیم به خود ما بر می‌گردد.
من در اینجا بسیار مایل هستم که به نکاتی اشاره کنم که برای این موضوع بسیار لازم است، نیاز است ما به نکاتی مانند ترمینولوژی، روانشناسی و... در معماری توجه کنیم که ما درکمان را در واژه‌هایی که به کار می‌بریم و معانی وابسته به آن واژه‌ها باید تحقیق کنیم برای مثال یک واژه‌ای در فرهنگ شهرسازی و معماری وجود دارد به نام تراکم که بسیار زیاد از آن استفاده می‌کنیم، تراکم از منظر مقررات شهرداری تهران که در شورای عالی معماری و شهرسازی به تصویب رسیده، به معنی توده ساختمانی روی زمین است در صورتیکه در سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی برای اینکه اعتبارات پروژه‌ها را تنظیم کنند کل زیر بنا را مورد نظر قرار می‌دهند کل پروژه هم در رو و زیر زمین را با یک فی قیمت ساخت متناسب می‌کنند سپس ضرب کرده و به قیمتی می‌رسند که در بودجه برای پروژه باید کنار گذاشته شود، بنابراین آن قسمتی که زیر زمین ساخته می‌شود هم جزو موضوع است.
وقتی شما عملا ساختمان را با کل زیربنا طراحی می کنید، می‌سازید، تنظیم می‌کنید به کار بردن واژه تراکم برای آن مقداری که روی زمین است یک کار الکن است یعنی نارسایی فراوانی دارد و خطاهای فاحشی به بار می‌آورد هم اکنون مرکز آمار ایران اطلاعاتی که از بابت مقادیر ساختمانی تولید شده در کاربری‌های مختلف برداشت می‌کند تماما روی زمین ها را مد نظر می گیرد که نادرست است؛ در کل سهل‌انگاری در تعریف واژه برای ما خسارت های جبران ناپذیری در عرصه پراتیک به همراه دارد.... برنامه‌ریزی معماری در واقع کوشش می‌کند که این موضوع را به عهده بگیرد که من خودم شخصا روی این مساله خیلی کوشش کردم که فرهنگ جامعی از این مطلب ایجاد کنم، این ترمینولوژی و متعاقب با آن متدولوژی برخورد با آن، عرصه‌هایی هستند که در واقع ما کوشش می کنیم برای همکاران بعدی فضاها را به وجود بیاوریم، در مصاحبه شما هر واژه ای که من به کار می برم داکیومنته است.
مشکل دیگر که مشکل عمومی کشور ماست این است که ما در مقابل فناوری‌هایی که از اروپا و آمریکا وارد می‌شود، خودمان موظف هستیم که تطابق با نظام اجتماعی خودمان بدهیم و این کار اگر انجام نگیرد در واقع عملا به معنی پذیرش مفاهیمی است که در نظام بیگانه‌ای با نظام ما دوام پیدا کرده، وارد سیستم ما شده‌است که خود یک سری خسارتهای جبران ناپذیری ایجاد می کند که ما را در این مسئولیت قرار می دهد که باید حتما نسبت به تطبیق با شرایط خودمان عمل کنیم.
کوشش برنامه‌ریزی معماری براین است که هر چه واقعی‌تر، هر چه ملموس‌تر، هرچه صحیح‌تر نیازمندی‌های کارفرما را تدوین کند و در واقع این اوامر را در سطوح معین در روابط عملکردی مشخص به دستور نقشه طراحی معماری تبدیل کند.
شما در کجای این پروسه قرار دارید؟
کاری که من بر آن متعهد هستم که در کشور خودم این مساله را به نتیجه برسانم و طبیعی است که مانند هر کار دیگری من پیشکسوت‌هایی داشته‌ام، اساتید و بزرگان کسانی بوده‌اند که قبل از من این کار را شروع کرده‌اند و از سال 45 تا کنون بسیاری از همکاران ما در این عرصه فعالیت داشته‌اند که خروجی های آنها برای من هم آموزش و هم مدرک برای کارهای بعدی بوده‌است و به همین ترتیب هم من به نسبت به بقیه انتقال داده‌ام که چند نفر از دانشجویانم این موضوع را به صورت علمی ادامه می‌دهند.
تاریخچه برنامه‌ریزی معماری در ایران از کجا شروع شده، توسط چه کسانی بنیان‌گزاری شده‌است؟
از سال 1345 شروع شده و یک سری اسامی است که در خاطرم نیستند.
شما در توضیح سوال قبلی از کلمه ترمینولوژی استفاده کردید یک تعریف از ترمینولوژی برای ما ارائه کنید.
یعنی واژگان فنی مترتب بر کار معماری؛ در کار معماری کسی که طراحی معماری انجام می‌دهد باید واژگان فنی خود را تعریف کند برای مثال منظور از کانسپت یا ترکیب چیست یا برای مثال در برنامه‌ریزی معماری وقتی کلمه تراکم را به کار می‌بریم به معنی توده ساختمانی در زمین است یعنی زیربنای کل تقسیم بر مساحت زمین که با فرمول fg تقسیم بر مساحت زمین نشان می‌دهم.
فعالیت هایی که در جهت توسعه امر محاسبات و برنامه‌ریزی در زمینه معمار ی پیش رو دارید را توضیح دهید.
یکی از کارهایی که من انجام داده‌ام این است راجع به ترمینولوژی و واژه‌ها است و پیشنهاد آن را به سازمان مدیریت و برنامه ریزی به عنوان متولی این مساله داده‌ام اما هنوز بازتاب جدی نداشته است؛ بحث دیگر تدوین معیارهای فنی است یا تدوین به قول شما استاداردها که دارای سه بخش است معیارها، شاخص ها و ضوابط فنی و معیارها در واقع اندازه‌های پایه برای انجام فعل هستند یعنی اندازه است معالفارغ از بایدها و نبایدها.
بنابراین ما در حوزه تدوین معیار ها و شاخص ها لازم است بسیار کوشش کنیم که این تعهد را من شخصا بر عهده گرفته‌ام که برای هر کاربری اطلاعات پایه را جمع‌آوری کرده‌ام و به اطلاعات کامپیوتری با هزینه شخصی تبدیل می‌کنم و همان کار نویفرت در آلمان را با شرایط ایران انجام می‌دهم و به عنوان یک مهندس این مملکت وظیفه خود می‌دانم این کار را انجام دهم که برای صنف خودمان و استفاده خودمان است.
اطلاعات نویفرت پس از 30 دفعه تجدید نظر تبدیل به استاندارد اروپای متحد شده‌است. علم توسط حکومت تولید نمی‌شود، علم توسط عالم تولید می‌شود و حکومت از آن استفاده می‌کند.
اکنون محوری‌ترین رسالت من برای این کشور تولید استاندارد جامع کشور است که بحث ساختمان‌های اداری آن به پایان رسیده و منتشر هم شده‌است، در بحث قضایی هم به پایان رسانده و تحویل دستگاه های ذیربط داده‌ام. ساختمان‌های ثبت احوال، ساختمان‌های آموزش عالی تقریبا تمام شده‌اند.
آقای دکتر برای کاربری مسکونی چه فعالیت هایی را انجام داده‌اید؟
موضوع مسکن تا جایی که من اطلاع دارم در سازمان ملی زمین و مسکن این پروژه تعریف شده، به عنوان تقاضای ضوابط طراحی فضا های مسکونی کشور و مدارک آن نیز تولید شده و مهندسان مشاور زیستا این کار را انجام داده‌اند و کار بسیار تحسین برانگیزی انجام داده‌اند که به امید خدا منتشر خواهد شد که بسیار راه گشا خواهد بود، ولی نکته حائز اهمیت این است که ما نباید به استاندارد به عنوان یک نکته ثابت نگاه کنیم بلکه یک جمع‌آوری اطلاعات مقطعی است که همراه با شکوفایی کار تولید ساختمان و تعمیق درک ما نسبت به موضوع همواره جای تکمیل شدن باقی می‌گذارد همانند نویفرت که هر بار پس از تجدید نظر کامل‌تر شده‌است.
نظر شما در باره قرار دادن چنین واحددرسی برای دانشجویان معماری چیست؟
این درس را من با عنوان برنامه‌ریزی معماری به شورای انقلاب فرهنگی پیشنهاد داده‌ام و تائید شده، از طریق این تائیدیه شورای برنامه‌ریزی وزارت علوم به سیلابس تبدیل کردند و به تمامی دانشگاه‌های کشور ابلاغ شده است در دوره لیسانس بعد از ترم ششم 2 واحد نظری و عملی به نام برنامه‌ریزی کالبدی است و آموزش برنامه‌ریزی معماری کاملا قطعی است ولی به غیر از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز هیچ دانشگاهی نپذیرفت، که در این دانشگاه همکاران محترم گشایشی ایجاد کردند که مورد استقبال قرار گرفت و بعد از 2 ترم به صورت آزمایشی به صورت درس رسمی ارائه شد و دانشگاه آزاد تهران مرکز جز معدود دانشگاه‌هایی است که برنامه‌ریزی کالبدی را در مقطع لیسانس ارائه می‌دهد ولی بقیه دانشگاه‌ها اغلب جای این واحد تخصصی را با واحد اختیاری تعویض کرده‌اند یا همکاران برنامه‌ریز شهری به عنوان اساتید برنامه‌ریز معماری انتخاب شده‌اند که دو علم کاملا متفاوت است.
آینده معماری معاصر ایران را در جایگاه یک تئوریسین معماری در عرصه برنامه‌ریزی چگونه پیش بینی می‌کنید؟
البته این اطلاق واژه تئوریسین شما که به بنده افتخار می‌دهید من در جایگاه اندیشمند روی موضوع معماری کشور قرار دارم و نمی‌توان از این موضوع به راحتی رد شد که هر کدام از ما که تجربه‌ای می‌اندوزیم این رسالت را با خودمان خواهیم داشت که اظهار نظرهای مقرون را اصلاح کنیم و نه برای مطرح کردن خودمان یا خراب کردن موضوع. در این بحث به نظر من معماری کشور به هر حال رو به تمرکز و اصلاح روش‌ها خواهد رفت انبوه سفارشاتی که به ما داده می‌شود و زمان‌های کوتاهی که برای آن در نظر گرفته‌می‌شود و نیازمندی‌های فزاینده مردم که هم افزایش کمیت است و هم ارتقا آگاهیشان، ما را در مقابل این مساله قرار می‌دهد که ما موظف هستیم که این مسیر را هموار کنیم، من به عنوان یکی از همکاران و دست‌اندرکار در این موضوع تلاش خود را برای ایجاد یک سری تسهیلات در این زمینه انجام داده‌ام استاندارد معماری کشور تسهیلات بزرگی خواهد بود که آن را به شما یعنی روزنامه الکترونیکی ARUNA هدیه می کنم [ادیتور آرونا: به محض اسنکه این اطلاعات به دستمان برسد در اختیار علاقه‌مندان قرار خواهد گرفت] که هر آرشیتکتی از هرنقطه کشور بتواند از این اطلاعات استفاده کند و در واقع این را یک هدف برای خودم تعریف کرده‌ام که در امتداد رشد و شکوفایی معماری کشور در آینده قرار خواهد گرفت و به این ترتیب بعد از کامل شدن این موضوع آرشیتکت‌ها و طراحان ما به جای تحقیقات روی استانداردها و تهیه گزارش، کار اصلی خود که همانا طراحی است را انجام می‌دهند و به کیفیت طراحی توجه خواهند کرد.

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری