:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
دوشنبه، ۲۲ مهر ۱۳۹۸
:: English Section
P گزارش
وندالیسم به قدمت شهر نشینی...!

Ali Soltani علی سلطانیقدمت وندالیسم به قدمت شهر نشینی است...؛ هرچند در ادوار گذشته چندان به عنوان یک معضل شهری مورد توجه نبود ولی در شهرهای بزرگ امروزی اثرات مستقیم (زیانهای مادی) و غیر مستقیم (احساس ناامنی، آلودگی بصری و...) آن بر کیفیت زیست محیطی شهروندان را نمی‌توان نادیده انگاشت.


فلسفه استفاده از طراحی برای کاهش وندالیسم، کاهش فرصت ها و قابلیت ها برای وقوع جرم است. بحث هایی چون طراحی فضاهای قابل دفاع، ایجاد حس تعلق خاطر و مالکیت، تبیین قلمرو و طراحی محله های خود-ناظر در ادبیات نوین شهرسازی ضرورت موضوع را مشخص می کند. استفاده از مدل سازیهای سه بعدی برای آنالیز استفاده از طراحی محیطیCPTED، جرم شناسی محیطی برای کاهش جرم یا آنالیز ساختار فضا از جمله روش های آکادمیک در این زمینه هستند.

بررسی ونداالیسم نیاز به تخصص چند رشته ای دارد : روانشناسی، جامعه شناسی و طراحی شهری/محیطی. روانشناسان آنرا نهایت گستاخی در رفتار می دانند که بدون دلیل موجه بروز می نماید یا باسخی است قابل انتظار ناشی از اختلالات اجتماعی و محضورات فرهنگی. این گستاخی و عقده گشایی از ناکامی در آرمان یا هدف شروع می شود. می تواند حصولی و فراگرفتنی باشد یا از شرایط محیطی و تربیتی ناشی شود. وندالیسم نشان از ناپختگی و رشد نیافتگی دارد و دلایل متعددی می تواند داشته باشد: کمبود شخصیت اجتماعی، تربیت خانوادگی ناکافی، فشارهای گروهی، عصیان اجتماعی، ارزش قائل نشدن به منابع عمومی و یا فقدان احساس مسولیت نسبت به جامعه .

وندالیسم می تواند در کیفیت و طبیعت طراحی سازه ها و فضاهای عمومی مانند مدارس، پارکها و ایستگاههای وسائط نقلیه عمومی ریشه داشته باشد. اما هدف یک طراح شهری باید آن باشد که طراحی را در خدمت وندالیسم قرار ندهد. وینمایر ۱۹۶۹ (۱) طراحان را خرابکاران واقعی در جامعه می داند! و معتقد است که برنامه ریزی و طراحی با کیفیت پایین و کم دقت عامل رشد وندالیسم است. او به اهمیت محوری ایمنی و امنیت در ایجاد فضاها و عناصر کالبدی اشاره می کند و ارزیابی از عملکرد فضا رامنوط به توانایی آن در تامین امنیت عموم می داند.


با این حال تمام شواهد به نفع این تئوری نیست. چه بسا محله ها و فضاهایی با طراحی مناسب و امنیت محور که نتایج رضایت بخشی به بار نیاورده اند. بررسی میزان اثرات واقعی طراحی محیطی بر وندالسیم می تواند سوژه خوبی برای تحقیق باشد. در این راستا ابزارهای طراحی باید مورد واکاوی قرار بگیرند. "کنترل دسترسی"، "نظارت" و "محدودسازی" از جمله این ابزار هاست. کوین لینچ "کنترل" را از مولفه های شکل خوب شهر می داند و جن جاکوبز با تعبیری متفاوت "نظارت" را "پاییدن خیابان" نام می نهد.

نظارت می تواند از طریق ابزار مکانیکی (روشنایی، دوربین، گیت و قفل) و یا طبیعی (روزنه ها، پنجره ها یا موانع طبیعی) انجام گیرد. طراح با شیوه جانمایی عناصر، اندازه و مقیاس مولفه های فیزیکی و فضای سبز می تواند امنیت و نظارت لازم را فراهم سازد. با این حال، امنیت در فضای شهری ترکیبی از امنیت واقعی و ذهنیتی است. خیابانی که احساس مشارکت و تعامل اجتماعی را به عابرین القا نمی کند بسا بیشتر از خیابانی که نمودی از با هم بودن و نظارت اجتماعی است بستر وندالیسم را فراهم می کند. پارک های محله ای را می توان در موقعیت مناسبی نسبت به واحدهای سکونتی ایجاد کرد تا احساس خلوت بودن نداشته باشند. طراحی محله های قابل کنترل ورود و خــــروج (Gated Neighbourhoods) می تواند به افزایش احساس مالکیت و مسئولیت کمک کند. در چنین محله‌ای، دسترسی به محله از وروی های محدود و کنترل شده انجام می گیرد.

بنابراین مقابله با وندالیسم نیازمند بهره گیری از ابزار طراحی همراه با شناخت قبلی از بافت اجتماعی است. ابتدا باید مبدا و انگیزه وندالیسم را شناسایی کرده و سبس به دنبال ابزارها و روشهایی بود که کارآمدی لازم را برای مقابله داشته باشند.


بی نوشت:

(۱) Weinmayer, V. M. (1969). Vandalism by design: A critique. Landscape Architecture, 59

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری