:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
دوشنبه، ۷ بهمن ۱۳۹۸
:: English Section
P گزارش
كرج، نياز مند يك بازانديشي جامع

در آينده نزديك با تراكم شديد ساختماني، عملكردي و جمعيتي، خصوصا در محدوده مركزي شهر مواجه خواهيم شد كه در صورت نبود ضوابط روشن، كافي و موثر، جهت كنترل و نظارت بر ساخت و سازها، سيما و فضاي شهري كرج بسيار نامطلوب و مغشوش خواهد شد...

رشد سرسام آور و گيج كننده شهر كرج پس از گذشت چند دهه همچنان تداوم يافته و در ابعاد بيشتري درحال دگرديسي سيما و هويت شـهـري آن اسـت؛ اين امر در داخل محدوده شهر باتخريب و نوسازي هاي زمين هاي شهري به صورت مجتمع هاي كوچك و بزرگ و اشغال حداكثر سطح و در محدوده مرزي شهر و زمين هاي زراعي، با انبوه سازي و شهرك سازي هاي متعدد با حداقل كيفيت فضايي و زيستي ديده مي شود. وجه تمايز بين اين دو تيپ اقدامات در كيفيت نسبي و تنوع عملكردي آنها است. در داخل محدوده شهر به دليل كمبود انواع خدمات شهري با طيف متنوعي از عملكردهاي شهري از قبيل پارك ها، معابر و مجموعه هاي خدماتي كه به سرعت مشغول شكل گيري هستند مواجه مي شويم و در محدوده مرزي شهر، شهرك هاي مسكوني با تراكم بالا ، كيفيت نامطلوب و با حداقل امكانات زير ساختي و روساختي مشاهده مي شود.
محدوده مركزي شهر كرج آنچه از مجموع تغييرات و دگرگوني ها قابل پيش بيني است، آنكه با توجه به حجم سرمايه گذاري و وسعت اقدامات عمراني و ساختاري در شهر (كه به نقل از يكي از مقامات شهر در سه سال پيش تا 9 درصد ساخت و ساز كل كشور را شامل مي شد)، در آينده نزديك با تراكم شديد ساختماني، عملكردي و جمعيتي خصوصا در محدوده مركزي شهر مواجه خواهيم شد كه در صورت نبود ضوابط روشن، كافي و موثر، جهت كنترل و نظارت بر ساخت و سازها، سيما و فضاي شهري كرج بسيار نامطلوب و مغشوش خواهد شد.
در همين راستا بايد گفت كه محدوده مركزي شهر كرج قديمي ترين بخش كرج است كه حال وهواي گذشته خود را حفظ كرده و تا حدودي از صدمات و آسيب هاي جدي مصون مانده است. ليكن انبوه پروژه هاي در دست اجرا در كرج مركزي و نيز ساخت و ساز هاي بي رويه درآن كه تنها با اتكا به طرح هاي تفضيلي و به دور از هر گونه انسجام و كيفيت فضايي صورت مي پذيرد، ضمن عدم بهره برداري از امكانات متعدد طبيعي محيط، اندك آثار و نشانه هاي باقيمانده از كرج قديم را با خود از بين مي برد.
آنچه در مورد پروژه هاي فوق قابل ذكراست، آنكه همگي آنها جزو پروژه هاي خدمات شهري و عمراني است و قسمت ديگري از طرح هاي در حال انجام مربوط به زير ساختارهاي شهري از قبيل خطوط فاضلا ب، گازرساني و تلفن هستند. در اين بين آنچه به كيفيت فضايي شهر و در جهت آسايش رواني شهروندان در خصوص رابطه با شهر و طبيعت آن بپردازد، به چشم نمي خورد، به طوري كه حتي پروژه هاي احداث پارك هاي متعدد در سطح شهر، پيش از آنكه به مساله كـيفي آن توجه داشته داشته باشد، موجبات و مـحـاسبـات آمـاري و برنامه ريزي هاي شهري را مد نظر دارد. از اين رو پرداختن به وجه كيفي فضاي شهري با توجه به موقعيت خاص رود -دره كرج در ارتباط با شهر و بلنداي تپه مرادآب در دل شهر و نيز حضور سلسله جبال شمالي و شرقي شهر، از جمله طرح هايي هـستنـد كـه مـي تواند متضمن ايجاد رابطه اي كيفي بين شهروند، شهر و طبيعت شود.
باز شناسي دره رود خانه كرج
رود -دره در شهردره رودخانه كرج از پــرآب تــريــن و سـر سـبـــز تـــريـــن رود-دره هايدامنه جنوبي كوهستان البرز بوده، به دليل وضعيت اقليمي و جغرافيايي بسيار مناسب خود مورد توجه تاريخي عام و خاص واقع شده است. شرايط مساعد آب و هوايي و غناي زيستي آن موجب شده، به رغم از بين رفتن بسياري از داشته هاي ارزشمند خود همچنان داراي امتيازات ويژه اي براي سكونت و زندگي باشد.
روستاي بيلقان به عنوان آخرين نقطه در مسير جاده كرج چالوس از موهبت آب رودخانه كرج بهره مند مي شود؛ آخرين پايگاه سازمان آب در اين روستا، الباقي آب رودخانه را پس از سد كرج (سد امير كبير) از چرخه طبيعي خارجي كرده، به شبكه هاي آبرساني كرج و تهران منتقل مي كند. مسير رودخانه از اين نقطه به بعد تنها شاهد كانالي كوچك و حق آب هايي است كه به طرف باغات پايين دست رودخانه جاري است كه البته آنها هم در فصول خشك و كم آب سال خشك بوده و آبياري باغات و مزارع جنوب شهر از طريق چاه هاي عميق و نيمه عميق تامين مي شود. تا پيش از روستاي بيلقان، محور چالوس به همراه رودخانه نيمه جان خود، مسيري مفرح و شاد را در يك بازي دايمي بين رودخانه و جاده به وجود مي آورد كه تا بالا ي سد اميركبير ادامه دارد و نشاط خود را در دل كوهسار پيچ در پيچ و زيباي البرز مركزي به مسافران خود هديه مي كند. از روستاي بيلقان تا محدوده حصار همچنان شاهد مسير انبوه و سبز درختان و باغات حاشيه رودخانه هستيم كه داراي همان كيفيت و ساختار فضايي محور چالوس است. روستاي حصار با بافت فرسوده، آلوده و نامطلوب خود محدوده بعدي بستر رودخانه كرج را تشكيل مي دهد، در حال حاضر دسترسي به روستاي حصار از كناره ميدان كرج ومحور كلا ك بيلقان ممكن است. منطقه اي متراكم و آلوده كه ضمن آلودگي بهداشتي حاشيه رودخانه، موجبات آلودگي بصري بستر رودخانه را نيز فراهم مي آورد. اين بافت مخروبه تا زير پل و ميدان كرج ادامه داشته و با اختلا ف ارتفاعي شديد موجبات قطع رابطه ميدان و حاشيه رودخانه و نيز ايجاد چشم اندازي نامناسب از طرف ميدان و پل كرج به رودخانه و بستر آن است؛ اين محدوده موثرترين و تعيين كننده ترين تاثيرات را در خصوص ساماندهي حاشيه رودخانه در خود ملحوظ دارد. در ادامه، پارك چمران با انبوه درختان نه چندان سالخورده خود تنها پارك بزرگ و شهري كرج است، در اين قسمت به علت تعريض ناگهاني و بسيار بستر رودخانه بين دو محور كلا ك و بلوار چمران، مقطع رودخانه داراي شيب ملا يمي بوده و محيط بازي را فراهم مي كند. ورودي پارك حدودا در قسمت مياني آن و از طـريـق بزرگراه چمران است. گستردگي پارك تا تـقاطع كمربندي شهر ادامه داشته و در طول خود رابطه طرفين رودخانه به كلي قطع است. قسمت شـرقي شامل املا ك و بـاغـات خصـوصـي و قسمت غرب رودخانه شـامـل پارك چمران و املا ك و باغات فرسوده و خصوصي است. آخرين قـسمت بستر رودخانه كرج از زير پل كمربندي شروع شده و با عبور از پـل هـاي اتوبان و مترو آرام آرام در پيچ رودخانه از نظر ناپديد مي شود. در اين مـحدوده باغات وسيع مـنـطقه كلا ك و چشم اندازهاي متعدد از محور هاي پيراموني بستري باز و مناسب جهت ايجاد منظره اي بديع فراهم مي آورد.
آنچه در يك جمع بندي قابل ذكر است دره رود خانه كرج داراي ساختاري به وجود آمده توسط رودخانه كرج، كوه هاي دو طرف آن و باغات سرسبز خود است كه در امتداد خويش شاهد لكه هاي آلوده و نابهنجار بافت هاي شهري است و شهر نيز به صورت كاملا بيگانه اي در كناره غربي رود دره در تكاپو و حركت است.
ايده هايي براي حضور رود-دره در شهر
رود دره كرج با توجه به موقعيت مرزي خود نسبت به شهر و نيز با توجه به طول و عرض همجواري خود با شهر و همچنين خصوصيات كالبدي منحصر به فرد خود مي تواند نقش ساختاري بسيار قدرتمندي در شهر ايفا كند و در زندگي شهروندان كرجي حضور مستقيم و بلا واسطه اي داشته باشد. قرار گيري ميادين و خيابان هاي بسيار در دو سوي رود - دره كرج باعث ايجاد نقاط مكث و حركت بسيار در بدنه رود دره شده است و پيوند هاي فضايي، عملكردي و حركتي متعدد و گونه گوني را بين شهر و رود-دره مي طلبد. در اين بين ميدان مركزي كرج به عنوان اصلي ترين و ابتدايي ترين فضاي شكل گرفته در حاشيه رود - دره از قدرت تاثير گذاري بسياري در طرح ساماندهي برخوردار است. چند نمونه از ايده هايي كه مي توان در بهسازي فضايي كرج مركزي و دراندازي ساختاري پويا و پايا در شهر دنبال كرد به قرار زير است:
۱ ايجاد ارتباط فضايي، كالبدي و عملكردي بين بستر رودخانه با شهر و ومحورهاي شهري پيرامون آن. با احياي رود-دره شهر كرج و ايجاد ارتباطات فضايي و عملكردي بين بستر رودخانه و محورهاي حركتي و عملكردي شهر، مي توان بسياري از مشكلا ت محدوده مركزي شهر كه ناشي از فقر فضايي آن است، بر طرف نمود؛ به نظر مي رسد مي توان با ايجاد تعاملي پويا بين كيفيت فضايي بستر رودخانه و فضاهاي شهري اطراف آن اعم از خيابان ها و ميادين تا حدود زيادي از فشار رواني حاكم بر شهر كاست. در حال حاضر شهر و رود-دره حالت بيگانه و غربيه اي نسبت به يكديگر گرفته اند، به طوري كه ساختمان هاي حاشيه رود - دره بيشتر به سمت خيابان ها و شهر رو كرده اند تا به رودخانه؛ اين امر مي تواند با ايجاد ارتباط مناسب و به جا موجبات رويكردي رواني و عملكردي بين رودخانه و شهر را فراهم آورد.
۲ ايجاد مسير و محوري پياده در بستر و حاشيه رودخانه و اتصال آن به مسير تاريخي و فعلي شهر به منظور شكل گيري استخوان بندي جديد حركتي شهر. ايجاد مسيري پياده در بستر رودخانه و اتصال آن به مسير تاريخي و فعلي حركتي شهر كه مي تواند به شكل گيري استخوان بندي جديد حركتي شهر براي شهروندان و مسافران پياده شهر بينجامد. مسير فوق مي تواند در كنار تپه سبز مرادآب، كوه دشته، پل هاي خشتي و سنگي، قلعه صلصال، كاروانسرا و امامزاده، پارك و باغات پيراموني بستر و حاشيه رودخانه و محور هاي تجاري بافت، پذيراي خيل خسته جمعيت شهر در ساعات انتهايي روز و ايام تعطيل باشد و دليل و معناي جديدي براي ماندن در شهر فراهم آورد.
۳ توجه به ميدان قديم شهر كرج و جايگاه و نقش امروزين آن در شهر و همچنين قابليت هاي چند گانه آن در كنار رود - دره. ميدان قديم شهر كرج اولين فضاي شهري شكل گرفته در شهر است كه همچنان پس از گذشت سالها نقش و جايگاه اوليه خود را در شهر حفظ كرده است، با توجه به نحوه شكل گيري آن در كناره رود-‌دره و شهر مي توان گفت در طول همجواري شهر با رود دره كه از روستاي بيلقان تا باغات پايين دست رود خانه را شامل مي شود، ميدان كرج كانوني ترين، مهم ترين و با معناترين نقطه برخورد رود - دره و شهر است؛ لذا ساماندهي و طراحي مجدد ميدان با توجه به كليه قابليتهاي محدوده آن و گشودگي آن به سمت رود - دره و كوه دشته مي تواند منشا اتفاقات و ايده هاي بسياري در خصوص رابطه شهر با رود-دره باشد.
zibashahr

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری